مرتب سازی:
جلسه ۱۳۷
3فرض کنید که وزن یک شیء از دیگری بیشتر باشد حالا ممکن است که یک وقت وزن دیگری از این شیء بیشتر باشد؛ یکوقت وزن یک گلابی از سیب بیشتر است یکوقت وزن سیب از یک گلابی بیشتر است. شکلش تفاوت میکند؛ گلابی زرد است سیب قرمز است، یا اینکه در بعضی جاها سیب زرد است گلابی قرمز است. وضعش تفاوت میکند، گلابی سرش نازک است ته آن [بزرگ] است، ولی ممکن است شما سیبی پیدا کنید که سر آن نازک باشد و ته آن بزرگ باشد یا یک گلابی گرد پیدا کنید، اگر یک گلابی را در یک قالبی بگذارند و در همان قالب رشد کند گلابی گرد میشود دیگر، آیا از گلابی بودن درمیآید؟! میگویند که نه! [میگویند:] چطور گلابیها گرد شده است؟!
مثل الآن که میوههایی درست میکنند که مکعب است، منبابمثال بهخاطر اینکه هندوانهای جای کمتری را اشغال کند و پرت فضایی نداشته باشد هندوانهها را [به شکل] مکعب درمیآورند و روی هم میچینند، در ژاپن این جانورها از این کارها میکنند! برای میوهها قالب درست میکنند تا اینکه [در اشغال فضا] صرفهجویی شود. حالا هندوانهای که گرد است و مکعب درآمد از هندوانه بودن خارج نمیشود اگرچه تغییر در شکل پیدا کرده است ولی تغییر در جوهر پیدا نکرده است.
بنابراین اینکه میگویند: «حقیقةٌ الشَّیءِ بِصورته لَا بِمادته» صحیح [است]، در اعراض وقتی که اختلافی موجب سلب اسم نشود و تسمیهای که الآن بر روی این شیء گذاشتند صحت سلب نداشته باشد [اطلاق آن اسم بر او صحیح است]، همینطور از نظر مادۀ اینها هم میبینیم که ماده یکی است، ماده عبارت است از آن عناصری که آن عناصر این شیء را تشکیل میدهند، حالا اگر آن ماده را نگاه کنیم، میبینیم که در همۀ اینها یکی است ولی کم و زیاد دارد. فرض کنید که مادهای از این مواد یک مقدار دارد و آن شیء دیگر از این مواد مقداری بیشتر دارد، این بیشتر داشتنش باعث میشود که خاصیت دیگری پیدا کند که آن دیگری پیدا نکرده است بنابراین شکلگیری ذاتی این ماده است که باعث میشود که این شیء دارای خصوصیاتی جدای از دیگری باشد و همینطور برویم تا به مادةالمواد برسیم.