مرتب سازی:
جلسه ۱۴۳
9تلمیذ: این تأثر اعتباری است یا حقیقی؟ اصلاً علت و معلول یکی نیستند؟!
استاد: مسئلۀ اعتباری و حقیقی بودن به بحث جلسات آینده مربوط میشود که بله، این اشکال وارد است؛ وقتی ما بر یک شیء اطلاق واحد میکنیم ـ این اطلاق واحدمان ـ به چه جهت است؟ بهجهت انتساب و ارتباط بین این و اشیاء دیگر هست که ما به آن «واحد درمقابل این» میگوییم، به این هم میگوییم: «واحد درمقابل این»، حالا اگر قرار شد شیئی مظهریت برای شیء دیگر را داشته باشد مثل حرکتی که مظهریت الکتریسیته را دارد آیا در آن حالی که این برق دارد تبدیل به حرکت میشود ما میتوانیم دو چیز تصور کنیم یا در آنجا یک چیز است؟! اگر یک چیز است پس چرا میبینیم که صورتش تفاوت پیدا میکند؛ این حرکت است و این. اگر دو چیز جدای از هم است که گفتیم: نباید بین معلول و علت جدایی و فاصله باشد بلکه معلول عین آن علت است فقط مظهر است. اینجا است که ما در اینجا دو انتساب را درنظر میگیریم. این بحث برای جلسۀ بعد است یعنی به لحاظ قبل از مظهریت این معلول، اطلاق واحد بر این و بر آن میکنیم نه در حین آن تکوّن معلول از ناحیۀ علت چون در آنجا یک چیز بیشتر نیست. در واقع همانطور که شما میفرمایید قضیه اعتباری میشود.
روی این حساب این معلولی که الآن از ناحیۀ علت بهوجود آمد میبینیم که این معلول همان علت است که دوباره قابلیت تبدیل به آن علت در وجودش و در نهادش و در کمونش هست و همیشه با خودش میبرد.
ممزوجیت ماده با مجرد
عدم فرق ماده با مجرد مگر در ظهور
پس همیشه ماده توأم و ممزوج با مجرد است نهاینکه جدای از مجرد باشد و هیچ فرقی بین ماده و مجرد نیست مگر در ظهور؛ همین، مجرد به این کیفیت ظهور پیدا کرده است، اینطور نیست که مادهای را از خودش درست کرده و بیرون انداخته است و خودش هم کنار نشسته است و ماده هم آنجا هست و اینطور نیست که این مجرد ماده ندارد و آن ماده هم که آنجا هست تجرد ندارد، نهخیر!