جلسه ۱۴۸

تطابق علم حصولی با علم حضوری

هر شیء به ‌هر اندازه که علم حضوری پیدا کند به همان اندازه علم حصولی پیدا می‌کند. علم حصولی و علم حضوری با همدیگر یَتَطابَقان هستند و همان‌طوری‌که علم حصولی دارای مراتب نقص و کمال هست مراتب علم حضوری هم تفاوت پیدا می‌کند. شما ممکن است یک شیء را ببینید که یک شَبَح است بعداً نزدیک‌تر بروید آن شَبَح دایره‌اش وسیع‌تر می‌شود و خصوصیاتش برای شما بهتر ظاهر می‌شود و می‌بینید که حیوان است و وقتی که نزدیک‌تر بروید می‌بینید که انسان است وقتی نزدیک‌تر بروید می‌بینید که فرزند خودتان هست پس همان‌طور که مراتب علم حصولی تفاوت پیدا می‌کند مراتب علم حضوری هم تفاوت پیدا می‌کند. حالا که می‌گوییم: شما علم حضوری پیدا کردید خیال نکنید واقعاً خود آن شیء با تمام مراتب کمال پیش شما حاضر است نه‌خیر این‌هم مراتب دارد إلی ما لا یَتناهیٰ؛ به ‌هر مقدار از این مرتبه که شما احساس کنید، شخص را شناخته‌اید. من‌باب‌مثال کسی پیش آقا¹ می‌آید و می‌نشیند، فقط ظاهری از آقا را احساس می‌کند و می‌گوید که آقا همین است شخص دیگر می‌آید می‌نشیند یک رتبۀ پایین‌تری را در وجود خودش احساس می‌کند و می‌گوید که پس آقا همین است اما آن کسی که می‌آید و می‌نشیند و تمام مراتب را احساس می‌کند ... البته هیچ‌کس وجود ندارد فقط خود امام زمان علیه‌السّلام می‌فهمد که چه کسی بوده و چه بوده است!

به هر مرتبه‌ای که وجود ذاتی خود آن شخص را احساس کنید به همان مرتبه علم حصولی نسبت به این پیدا می‌کنید که پس «این»، «این» است. اینکه می‌گویید: پس این، این است یعنی این مقدار از این در شما رفته است و شما خبر ندارید. وقتی معرفت بیشتری پیدا می‌کنید می‌بینید که عجب! پس این، این است؛ یک ‌مقدار اضافه‌تری الآن هست، یک ‌مقدار بیشتر این روح نزدیک‌ می‌شود ... . لذا به ‌هر مقداری که انسان نزدیک‌تر بشود، از ذات او در ذات انسان حضور پیدا می‌کند تا وقتی که انسان به مرحلۀ حضور مطلق برسد که تمام اشیاء در وجود او هست؛ در اینجا دیگر مسائل نور اسپهبدیه پیش می‌آید، وجود منبسط پیش می‌آید، رفع تمام ماهیات پیش می‌آید.