جلسه ۱۴۹

تفاوت نحوۀ التذاذ در عالم تجرد با ماده

یعنی اصلاً تخیل فلان و این حرف‌ها نیست. آن‌وقت با این کیفیت دیگر مسائل شهوی و امثال‌ذلک بالکل اصلاً رخت برمی‌بندد، دیگر نوع لذت آنجا اصلاً فرق می‌کند، اصلاً به‌طورکل تفاوت می‌کند و نحوه‌اش فرق می‌کند، آنجا دیگر نفس وجود ندارد که بخواهد به اینها ملتذ شود، اصلاً نحوۀ التذاذ تفاوت پیدا می‌کند.

خلاصه ایشان می‌فرمودند: آنجا می‌دیدم ولو اینکه از شکم به پایین انگار هیچ خبری نبود! یعنی نه‌اینکه چیزی باشد و نبینم، اصلاً مثل محو بود، محو چطوری است؟! مثل آدمی که فرض کنید تازه از خواب بیدار شده است و چشمش خوب جایی را نمی‌بیند، البته من دارم تأویل می‌کنم ایشان حالت محوی ...

تلمیذ: مثل عروس دریایی ...

استاد: آهان! حالا دیگر به تشبیه خود شما بستگی دارد؛ عروس دریایی یا [هر چیز دیگر]، خلاصه به این کیفیت بوده است و آنجا دیگر باید دل بکنید!

تلمیذ: آنجا دیگر اعتباریات نیست.

استاد: بله دیگر آنجا عالم اعتبار و خودیت و به‌اصطلاح جِده همه از بین می‌روند! این اعراض جده و ملکیت و امثال‌ذلک همه‌ شئون اینجا است، آنجا دیگر این مسائل نیست!

تلمیذ: ... غفلت می‌شود؟ ... که شما می‌فرمایید حتی در تخیلاشان ...

استاد: نه دیگر اصلاً نفس برمی‌گردد، غفلت نیست، اصلاً نفس برمی‌گردد، وقتی‌ که نفس برگردد صفات نفس هم برمی‌گردد، شما الآن گرسنه‌ هستید یا سیر؟! سیر هستید، آیا الآن در شما گرسنگی یعنی تخیل گرسنگی و آن‌ حالتی ‌که در گرسنگی هست واقعاً پیدا می‌شود یا نمی‌شود؟! چرا؟! چون آن گرسنگی یک علم حضوری است و علم حصولی که نیست تا من تفکر کنم که [گرسنه هستم]، وقتی ‌که الآن تا اینجا غذا خورده‌ام و در حال ترکیدن هستم آیا هیچ‌وقت تخیل گرسنگی آن‌موقع پیدا می‌شود؟! هرچه هم بخواهید فکر کنید اصلاً چیزی نمی‌فهمید چون که آن گرسنگی و سیری این‌طور است و همین‌طور اگر شما گرسنۀ گرسنه باشید و بخواهید لَه‌لَه بزنید و واقعاً دیگر تاب‌وتوان شما در حال رفتن باشد، آیا آن‌موقع واقعاً می‌شود فکر کنید که من الآن سیر هستم و هیچ میل ندارم؟! اصلاً تصورش هم نمی‌آید، چرا؟! چون گرسنگی، سیری، درد و امثال‌ذلک همه علوم حضوری هستند یعنی وِجدان آنها مُثبت آنها است، نه تصور آنها، اگر هم بخواهیم تصور کنیم یک شبحی هست اما واقعاً که این‌طور نیست.