جلسه ۱۴۹

اینکه می‌گویند: [آدم] سیر هیچ‌وقت گرسنه را [نمی‌فهمد] و سواره پیاده ‌را [ادراک] نمی‌کند، اینها به‌خاطر همین است دیگر، اصلاً نمی‌تواند بفهمد، کسی که در ناز و نعمت بار آمده است نمی‌تواند فقر را بفهمد! نمی‌تواند! حالا هر کاری هم بکنند نمی‌فهمد! او باید بچشد! شخصی بی ‌تنبانی¹ کشیده بود، بعد که به پادشاهی رسید هرچه پول می‌آوردند می‌گفت که بروید و برای مردم تنبان بخرید، من خیلی بی ‌تنبانی کشیده‌ام! خلاصه تمام خزانه را [تنبان خرید]!

حالا آن کسی به‌درد این مردم می‌خورد که بی ‌تنبانی کشیده‌ است، دردکشیده است! او می‌تواند این فقرا را [ادراک کند] والاّ اینهایی که از خارج آمده‌اند ... چه عرض کنم؟! حالا دیگر بقیه‌اش بماند، حالا اینها در یک مسائل دیگری سیر می‌کنند و ...

اصلاً در آنجا به‌طورکلی نفس تغییر پیدا می‌کند، من با شخصی شوخی می‌کردم و می‌گفتم که خدا فرموده است که ﴿وَفِيهَا مَا تَشۡتَهِيهِ ٱلۡأَنفُسُ وَتَلَذُّ ٱلۡأَعۡيُنُ﴾² ولی آنجا با آدم کاری می‌کند که فقط آنچه که او می‌خواهد، آدم بخواهد! [آن‌چنان] کلاه سرتان می‌گذارد که تا اینجا بیاید! گفته است: هرچه بخواهی، ولی الآن خواستِ آن نمی‌آید!

تلمیذ: ... خلاقیت نفس است ...

بهشت هر شیئی همان مخلوقات نفسانی آن

استاد: آن مطالب دیگر است که آیا بهشت خلاقیت نفس انسان است یا اشیاء خارجی است. بله، البته بهشت هر شیئی همان مخلوقات نفسانی خودش هست و مسئله این‌طور است؛ ما بهشتی در خارج نداریم.

جهنم، مخلوقات اعمال و نفس ما

جهنم، مخلوقات اعمال و نفس ما است که در آنجا ظهور و بروز پیدا می‌کند، وقتی‌ که شما ناراحت می‌شوید ظهور و بروز آن، خشمی است که در صورت شما پیدا می‌شود چهره‌تان برافروخته می‌شود حالتتان تغییر پیدا می‌کند، وقتی هم که شاداب و بشاش هستید و در خاطرتان اطمینان و طمأنینه هست این [حالت] در صورت شما طور دیگری ظاهر می‌شود. این آثاری که در قیامت هست همه زاییدۀ اعمال و نفس ما و بروزات و ظهوراتش است، مراتبی که در جهنم است [مثل] سه‌تا، چهارتا، شش‌تا همۀ اینها تمثیل است والاّ هر کسی برحسب هر مقامی که دارد ـ بهتر بگوییم: الحمدلله درکاتی که دارد! ـ جهنمش در همان رتبه است، هر کسی بر حسب هر مقامی که دارد بهشتش در همان رتبه است.