جلسه ۱۵۱

استاد: از نظر محتوا روایاتی که هستند متفاوت هستند؛ روایاتی که ائمه علیهم‌السّلام در خطابشان با اصحاب و افراد مطرح می‌کنند از نظر محتوا و مفاد تفاوت پیدا می‌کنند، ما نمی‌توانیم یک حکم عام را استنباط کنیم همان‌طوری‌که در فقه مبنا و اصل موضوعی بر این است که بسیاری از روایات متفرد به شأن خاص و به‌ مورد خاص هستند به عبارت دیگر فقط در این روایات اکتفا به مورد نص می‌شود و تعدّی و تسرّی از آنها به‌عنوان یک حکم کلی در سایر موارد نمی‌شود و همین‌طور نمی‌شود از آنها یک قاعدۀ کلی درآورد و به‌عنوان یک فتوا در همۀ موارد فتوا داد، همین‌طور بسیاری از روایات اخلاقی و اعتقادی ما ناظر به روحیات و تحمل و سعۀ خود افراد است. من‌باب‌مثال در آن روایتی که داریم پنج‌تن علیهم‌السّلام در وقت احتضار برای مؤمن و برای منافق ـ هردو ـ می‌آیند خُب حضرت زهرا علیها‌السّلام هم حضور پیدا می‌کنند.¹ حضرت به راوی می‌فرماید که حالا این مطلب را نگو، یعنی به گوش هر کسی نرسد.² [چون برایشان سؤال می‌شود که] حضرت زهرا با وجود اینکه زن هستند چطور بر بالای سر فلان حاضر می‌شود؟! آن حضرت زهرایی که در زمان حیات خودش حتی از مقابله با یک اعماء هم احتراز می‌کرد³ چطور [حاضر می‌شود؟!] دیگر افراد نمی‌فهمند آن عالَم اصلاً کیفیتش با اینجا فرق می‌کند. این را ذهن عوام نمی‌فهمد.

ما یک‌دفعه شمال منزل دایی آقای حاج ... رفتیم صحبت بهشت و حورالعین و این حرف‌ها شد! خلاصه ما به دایی ایشان گفتیم که هر کاری می‌خواهی بکن که آن دنیا از این خبرها نیست! حورالعینش را فقط باید نگاه کنی! گفت: آن بهشتی که حورالعینش این‌طور است را نخواستم؛ حورالعینی که نشود با او کاری کرد، من آن بهشت را نخواستم!

مردم این‌طوری هستند یعنی ذهن مردم با توجه به آنچه که مدرکات‌شان هست از همین لذات و کیفیات فقط همین لذات مادی را می‌فهمند و اصلاً نمی‌دانند که آن لذات مجردۀ منخلعۀ از ماده به‌اندازه‌ای قوی هستند که اصلاً یک‌میلیونیم اینها به گرد آنها نمی‌رسد این را اصلاً نمی‌فهمند لذا شما در بعضی از روایات هم می‌بینید که از حضرت سؤال می‌کنند: آیا در بهشت جماع هست؟! حضرت می‌فرمایند: بَه، مرد در آنجا چهل برابر این دنیا توان دارد که فرض کنید بتواند جماع کند!⁴ چهل برابر، چهل برابر توان دارد!