جلسه ۱۵۳

استاد: فانی شدن به مقداری بله اما نه‌اینکه فنای کامل، آنچه که خدمتتان عرض کردم این است که امکان ندارد فنای افعالی برای کسی پیدا شود بدون اینکه فناء صفاتی پیدا شود و همین‌طور فناء صفاتی بدون فناء اسمائی و فنای اسمائی بدون فنای ذاتی امکان ندارد پیدا شود ولی نه در مرتبۀ کمال خودش بلکه در همان مرتبۀ ناقص خودش یعنی یک ذره از فنای ذاتی، این‌قدر از فناء اسمائی، این‌قدر از فنای صفاتی و بعد از صفات ... مثلاً از باب تشبیه می‌گویم ولی اینکه در فناء اسمائی و صفاتی و افعالی اصلاً به‌طورکلی فناء ذاتی پیدا نشود مستحیل است، تحقق معلول بدون علت محال است، بدون اینکه فناء ذاتی پیدا شود فناء اسمائی امکان ندارد پیدا شود چون همۀ اینها مراتب مترتّب بر همدیگر هستند.

آن‌وقت خود نفس انسان شاعر بر این فناء نیست چون ادراک اسماء و صفات می‌کند لذا خودش را نمی‌تواند ادراک کند که فانی شده است، آن در وقتی است که فنای ذاتی او کامل شود وقتی کامل شد دیگر تمام اینها بالأخره به مرتبۀ کمال رسیده‌اند و افرادی هم که به مرحلۀ فناء در اسماء و امثال‌ذلک می‌رسند خیال نکنید که فناءِ آنها کامل است! نه، کامل نیست! تا فناء ذاتی کامل پیدا نکنند فناء در اسماء و امثال‌ذلک هنوز ناقص است. لذا از عباراتشان و این حرف‌ها فهمیده می‌شود که هنوز خیلی مراتب را [طی نکرده‌اند] و خیلی خانه‌های خالی دارند که هنوز پر نکرده‌اند.

تلمیذ: در همین فنای در افعالش ناقص است؟

استاد: بله در همین؛ در صفاتش ناقص است در اسمائش ناقص است. مگر آنکه آن بالایی کامل شود و اینها را به همدیگر می‌مالاند و اسماء و صفات و امثال‌ذلک را هم با همدیگر یک‌کاسه می‌کند. حالا این مطلب إن‌شاءالله برای بعداً بماند، به این زودی شما می‌خواهید یک‌دفعه ره صد‌ساله را بروید! خود ما در این حرف‌ها گیر هستیم! ما بقالی و نقالی می‌کنیم! مگر اینها چیزی است که گیر هر کسی بیاید؟! البته هستند بعضی از همین‌ها دوستان و رفقای ما که دل ما هم به همین‌ها خوش است و اینها هم می‌گویند که یک چیزهایی می‌بینیم که با این حرف‌هایی که می‌زنی مطابقت دارد مثل اینکه راست می‌گویند! آنها این مطالب را نخوانده‌اند ولی مثل اینکه دیگر ... ما هم جداً فقط به همین‌ها دل‌خوش هستیم که بالأخره اینها ما را فراموش نکنند. اگر حق نعمت را هم بخواهند اداء کنند باید دست ما را بگیرند والاّ ما آن دنیا از آنها شاکی می‌شویم و می‌گوییم که پدر ما آن‌قدر برای شما زحمت کشید، گذاشتید رفتید؟! خداحافظ که نمی‌شود! آنها هم بالأخره بزرگوار هستند بالأخره خوب‌اند، الحمدلله آقا رفقای خوبی را برای ما و همه باقی گذاشته‌اند، خدا رحمتشان کند!