جلسه ۱۵۸

چون ما که از [داخل] این کیسه اینها را برمی‌داریم روی شانس برمی‌داریم، به ‌شانس اوّلی خارج می‌شود به شانس دومی و... اگر نگاه کنیم و از کیسه خارج کنیم که هنر نکرده‌ایم، عددها را یکی‌یکی به ترتیب برداشته‌ایم، نه! روی حساب اتفاق و شانس یک در چند احتمال این عالم روی این نظم است؟! اصلاً می‌شود تصور کرد؟! وقتی که شما به‌حسب اتفاق از یک تا ده روی این نظم بخواهید از کیسه خارج کنید میلیون‌ها احتمال باید درنظر بگیرید، یک میلیون یا چند میلیون ـ یک ‌وقت من حساب می‌کردم یک در چند میلیون یا میلیارد بود حالا یادم نیست، خودتان حساب کنید ـ احتمال تا این عدد خارج شود، این برای ده عدد است، حالا فرض ما این است که این کرات لایتناهی یک‌دفعه به شانس نظم پیدا کردند یعنی به شانس زمین در اینجا واقع شد، روی اتفاق و شانس ماه آنجا واقع شد، همین‌طور... یک در چند احتمال می‌دهید؟! اصلاً می‌شود تصور کرد؟! نمی‌شود تصور کرد.

لذا این را محال عادی می‌گویند، محال عقلی آن است که ردخور نداشته باشد ولی ما نمی‌گوییم که این محال عقلی است البته این را هم عقل می‌گوید که محال است. برهان نظم که در قرآن هم آمده است خیلی راه آسانی را در اینجا طی کرده است که برای عوام هم قابل فهم است: ﴿لَوۡ كَانَ فِيهِمَآ ءَالِهَةٌ إِلَّا ٱللَّهُ لَفَسَدَتَا﴾¹ منظور این است که تعدد آلهه موجب فساد و امثال‌ذلک می‌شود چون باعث ضرب و تضارب و تَدَخُّل و امثال‌ذلک می‌شود لذا اصلاً امکان شانس و اتفاق وجود ندارد و باید یک دستی در اینجا باشد که اینها را روی این نظم و حساب قرار داده باشد. این براهینی است که می‌آورند برای اینکه این عالم یک خالقی دارد و یک نظامی دارد و یک دست محرِّک و دست موجده‌ای این عالم را ایجاد کرده است، امروزی‌ها به آن دلیل احتمالات می‌گویند.²