جلسه ۱۵۹

استاد: نه، تخلف امکان ندارد. منافات ندارد. شما در مورد ملائکه چه می‌گویید؟! یا در مورد معصومین علیهم‌السّلام چه می‌گویید؟! مسئلۀ اطاعت آنها [منظور است] البته در مورد اینها نه‌اینکه به مرحلۀ عقل تام رسیده باشند بلکه اینها در آن عقلی که دارند بالفعل هستند ولو اینکه عقلشان عقل تام نیست ولیکن ملائکه یا نفوس مجرده مانند انبیا و اولیا و ائمه به‌واسطۀ رسیدن به آن عقل تامشان امکان مخالفت برایشان نیست. نه‌اینکه قدرت مخالفت نداشته باشند قدرت مخالفت دارند ولی امکانش دیگر وجود ندارد چرا وجود ندارد؟! چون در مرحلۀ عقل به تمام رسیده‌اند و در آنجا دیگر عصمت متحقق است وقتی که عصمت متحقق باشد دیگر امکان معصیت وجود ندارد و این مخالف با اختیار و اراده و اینها نیست. امکان نداشتن غیر از قدرت نداشتن است.

تلمیذ: ﴿طَوۡعًا أَوۡ كَرۡهٗا﴾.¹

استاد: بله، آن‌وقت او می‌گوید: ﴿أَتَيۡنَا طَآئِعِينَ﴾². آن ﴿طَوۡعًا أَوۡ كَرۡهٗا﴾ اشاره به آن جنبۀ جلال حضرت حق است که وقتی آن طلوع کند هیچ قدرتی را باقی نمی‌گذارد آیه‌ای دارد که قبل از قیامت یک صُور دمیده می‌شود که همه ازبین می‌روند که آن جنبۀ تجلی جلال است.

﴿فَصَعِقَ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ﴾³ همه ازبین می‌روند بعد ﴿وَمِنۡهَا نُخۡرِجُكُمۡ تَارَةً أُخۡرَىٰ﴾⁴ یک صُور هم دمیده می‌شود و همه زنده می‌شوند. آن جنبه، جنبۀ جلال است یعنی جنبۀ ظهور جلال است که با جلال، هیچ وجود ذی‌نفسی و هیچ وجود مختار و مستقلی باقی نمی‌ماند. آن مقام، مقام جلال است. در مقام جمال دیگر آن‌وقت اینها خودشان با اختیار خودشان و با تسلیم در مقام اطاعت هستند. من‌باب‌مثال به عیال‌تان می‌گویید: بخواهی یا نخواهی من این کار را می‌کنم حالا بیا و با روی خوش با ما موافقت کن و این‌قدر مخالفت نداشته باش. یعنی می‌خواهید بگویید که من درهرصورت ـ تو بخواهی با من مخالفت کنی یا با من موافقت کنی ـ این کار را خواهم کرد مثلاً من به اینجا می‌روم و به تو هم کاری ندارم حالا که این‌طور است بیا با خوشی باهم زندگی کنیم! چرا اخم و تخم و این حرف‌ها باشد؟! او هم می‌گوید: اتینا طائعین! بهتر است که آدم با خوشی [زندگی کند] و خلاصه وقتی که بداند حرف شوهرش ردخور ندارد [این کار را انجام می‌دهد اما اگر] ببیند که می‌تواند با شوهر یک کاری کند می‌گوید: خیلی خوب یک‌خورده سرش بازی درمی‌آوریم تااینکه رام شود! یک وقتی می‌بیند که اگر به او چیزی بگوید انگار به دیوار گفته است! می‌گوید: وقتی که این‌طور است چرا خودمان را ازبین ببریم پس با او رفیق باشیم که او هم طبعاً بیشتر هوای ما را داشته باشد.