جلسه ۱۶۲

﴿وَعَسَىٰٓ أَن تَكۡرَهُواْ شَيۡ‍ٔٗا وَهُوَ خَيۡرٞ لَّكُمۡ وَعَسَىٰٓ أَن تُحِبُّواْ شَيۡ‍ٔٗا وَهُوَ شَرّٞ لَّكُمۡ﴾¹

یعنی آنچه را که شما می‌خواهید برای شما شر است بنابراین خداوند در اینجا اثبات شر کرده است. در ‌جای دیگر اصلاً خداوند این شر را به خودش نسبت می‌دهد و می‌گوید: ﴿وَلَا يَحۡسَبَنَّ ٱلَّذِينَ يَبۡخَلُونَ بِمَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦ هُوَ خَيۡرٗا لَّهُم بَلۡ هُوَ شَرّٞ لَّهُمۡ﴾² آنچه را که خداوند به اینها می‌دهد شر است دیگر در اینجا جنبۀ عدمی لحاظ نشده است، ظهورات هم که گفتیم در اینجا حجت هستند. آنچه را که خداوند به اینها می‌دهد هُوَ شر یعنی نفس آن اعطاء شر است یا فرض کنید این آیه که در سورۀ جن است: ﴿إِنَّ شر ٱلدَّوَآبِّ عِندَ ٱللَّهِ ٱلصُّمُّ ٱلۡبُكۡمُ ٱلَّذِينَ لَا يَعۡقِلُونَ﴾³ آنچه خداوند به اینها داده چیست؟! شر به اینها داده یااینکه خیر است؟! ﴿فَوَقَىٰهُمُ ٱللَّهُ شَرَّ ذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمِ﴾⁴ در تمام اینها جنبۀ عدمی قضیه مورد لحاظ است منتها در اینجا به علت، شر گفته می‌شود چون علت موجب می‌شود که انسان از یک خیری محروم بماند. فرض کنید خداوند به شخصی مال می‌دهد این اِعطاء مال فی‌حدّنفسه خوب است اعطاء مال است دیگر، مگر پول بد است؟! چرا بد است؟! این پول بیچاره سکه و درهم و دینار است دیگر، چطور اگر این پول پیش من بود خوب بود پیش شما بود خوب بود حالا چون پیش قارون است بد شد؟! پس خود این پول بد نیست پول فی‌حدّنفسه و فی‌حدّذاته طوری نیست. همین‌طور اگر پیش او هم باشد باز بد نیست چه فرقی می‌کند؟! بالأخره بودن این پول یک مکانی می‌خواهد یک ظرفی می‌خواهد حالا پول چه در این کیسه باشد چه در آن کیسه باشد، فرقی ندارد. بودنش در کیسۀ قارون [یا دیگران فرق ندارد] گنج قارون هم که بد نیست. آیا اعطای پول بد است؟! نفس اعطاء بد است؟! نه، چون بالأخره هر پول یک اعطاء می‌خواهد و همین‌طور خودش که نمی‌تواند اینجا بیاید باید شخصی این پول را بدهد پس اعطاء هم بد نیست، تمام اینها هیچ‌کدام بد نیستند.