جلسه ۱۶۷

إنَّ الحقيقيةَ مِن صِفاتِه بِشُعبَتيها أي الحَقيقية المحضة و ذَات الإضافةِ هي عَين ذاتِه إذْ ذاته مُطابَقٌ‌ ـ بفتح الباء ـ أيْ مِصداقٌ‌ لِلحَملِ‌ بَيانُه أنَّ ذَاتَه تَعالى لا بُدَّ أنْ يَكون بِذاته كاملاً مُستَحَقّاً لِحَملِ الصِّفاتِ الكَماليةِ و تَجَمُّلِه و بَهائِه في مرتبةِ ذاتِه بِذاتِه.¹

«صفات حقیقی پروردگار به هردو قسمش؛ حقیقیۀ محضه و حقیقیۀ ذاتُ الإضافه» مثل قدرت، «تمام این اوصاف همه عین ذات پروردگار است» نه اینکه پروردگار و ذات او محلی است برای عروض این صفات مثل قیام و قعود که وجود ما محلی است برای عروض این صفات. «زیرا ذات پروردگار مطابَق یعنی مصداق حمل این صفات است» و اگر هوهویّتی بین موضوع و محمول نباشد حمل هم متحقق نخواهد بود. «لابد در این است که ذات خداوند متعال، ”بِذاتِهِ“ کامل باشد و جنبۀ نقص نداشته باشد مستحق باشد برای حمل صفات کمالیّه و تجمل آن ذات و بهاء این ذات در مرتبۀ ذاتش به ذاتش.» بهاء و تجمل و اینها داشته باشد به‌واسطۀ ذاتش نه به غیر که از غیر کمال بگیرد، از غیر نقصان خودش را رفع بکند. نه، خود این ذات به ذات خودش مبتهج است، به ذات خودش بهاء دارد. ابتهاج را از کس دیگر نمی‌گیرد، از ذات دیگر نمی‌گیرد رفع نقص از خودش [از غیر نیست]. من برای رفع نقص خودم من‌باب‌مثال نیاز دارم که شما بیایید با من صحبت کنید به من علم یاد بدهید تا نقصم را رفع کنم؛ از غیر بگیرم نه از خودم، اما اگر در ذات خودم غنیِ و مستغنی بالذات باشم دیگر هیچ جهت کمالی نیست که آن‌ جهت کمالی را از غیر برای خودم بگیرم.

حالا مدام بگو آقا بیرون قشنگ است! می‌گوید که من خوشگل‌ترش را اینجا دارم! می‌گوید: آقا بیا ببین چه چیزهایی بیرون است! چه خبرهایی هست! بَه‌بَه! در خیابان تظاهرات است! می‌گوید: برو بابا! بهترش را داریم! نیازی نداریم! بله این دیگر احساس غناء به ذات در آن هست. نیاز ندارد که برود بهاء و بهجت را از بیرون بگیرد و در خانه بیاورد! نه در همان خانه‌اش دارد.