جلسه ۱۶۷

مسلک دیگر هم مسلک صدرالمتألّهین است و آنها این مسلک را مطرح می‌کنند بر اینکه اصل و حقیقت انسان اصلاً جماد است یعنی همین جمادِ ماده، همین ماده که شما او را تناول می‌فرمایید همین جماد همین نبات، اصل و حقیقت انسان است. صحبت در این است که بنابراین قبل از اینکه این جماد به‌صورت نباتی متبدل شود و بعد به‌صورت حیوانی متبدل شود پس زیدی قبلاً وجود نداشته است، صحبت این است چون همین جماد است، آیا این جماد زید است؟! زید نیست این الآن سیب است. این سیب دارد تبدیل به زید می‌شود پس زید کجا است؟! زیدی وجود ندارد. نمی‌شود که زیدی باشد و این سیب هم دوباره تبدیل به زید شود. پس زیدی نیست حالا که زیدی نیست همین سیب به حیوان تبدیل می‌شود حیوان هم به نطفۀ آدمی تبدیل می‌شود این نطفۀ آدمی است که کم‌کم به‌واسطۀ رشد ـ نه‌اینکه مُعد است بلکه خود همین نطفه ـ تبدیل به آن انسان می‌شود بعد ﴿ثُمَّ أَنشَأۡنَٰهُ خَلۡقًا ءَاخَرَ﴾ که سیر تجرّدی خودش را طی می‌کند تا به انسانیت می‌رسد. این سیر تجردی است و کمال است.

صحبتی که در اینجا هست این است که اینکه الآن دارد حرکت می‌کند و به انسانیت می‌رسد این دلیل بر این است که قبل از این مرحله انسانیتی وجود ندارد این یک مسئله.

مطلب دوم اینکه این حرکتی که الآن ما در نطفه احساس می‌کنیم ـ سابقین این حرکت را نمی‌دانستند ـ و این روح حیوانی که الآن در این است و تکان هم می‌خورد؛ نطفه تکان می‌خورد، اسپرم‌ها تکان می‌خورند، حرکت می‌کنند، می‌روند، می‌آیند و امثال‌ذلک، این روح حیوانی که الآن در این نطفه هست قضیۀ این روح حیوانی چیست؟! آیا این روح حیوانی ازبین می‌رود و دوباره این جسم که نطفه است شروع [به رشد می‌کند؟!] چون خودِ همین اسپرم یک جسمی دارد و یک روحی دارد و می‌بینیم که راه می‌رود.