مرتب سازی:
جلسه ۱۶۸
2أعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
... نه، علم در مقام بروز و ظهور منظور است، نه علم در مقام اجمال و علم در مقام اندکاک و علم در مقام توأمیّت با ذات بهنحو منشأیّت ذات. آن در آنجا که...
تلمیذ: پس در ذات مابإزای زیادی هست، پس در ذات باید یک مابإزاءهایی باشد حالا بهنحو اجمال؟
استاد: بله بهنحو اجمال باشد چه اشکالی دارد در ذات مابإزاء باشد منتها هنوز در مقام ظهور نیست.
تلمیذ: ظهوری نیست هرچند بسیط است؟!
استاد: نه، شما نمیتوانید ذات را حتی از علم و حتی از حیاتش جدا کنید اگر حیات را از آن ذات جدا کنید دیگر ذات مرده است.
تلمیذ: خب اگر بگوییم این یکی است دیگر این اشکال پیش نمیآید؟
استاد: نه.
تلمیذ: مگر اینکه علم و قدرت و حیاتش یکی است؟
استاد: ببینید اگر بگوییم یکی است...
تلمیذ: اگر بگوییم یکی است مصداق متعدد لازم نمیآید؟
استاد: اگر بگوییم یکی است یعنی مصداقاً یکی است.
تلمیذ: همین مصداقاً یکی است؟
استاد: دیگر نمیشود یکی باشد وقتی که شما...
تلمیذ: مفهوماً که نمیشود یکی باشد؟
استاد: مفهوماً یکی نیست پس مصداقاً یکی است.
تلمیذ: بله.
استاد: پس این اختلاف مفهومی از کجا آمده؟
بسم الله الرحمن الرحیم
و اتَحَدَت فِی الذاتِ لا مفهوماً *** کَکُونِکَ المَقدورِ و المَـعلوما فَصِـرف کونٍ ظاهرٌ ظُهورٌ *** وَ مَظهَرٌ لِلغَیرِ فَهُوَ نورٌ وَ إذ إفاضَة الشُعاعِ ظاهرٌ *** لُزومُها لِلنور فَهوُ قادرٌ وَ الحَی دَراکاً وَ فَعالاً بدا *** فَالنورُ حَیٌ حَیثَ فیهِ وُجِدا وَ إذ ظُهورٌ مَرجعُ العِلم فَهُو *** علمُ وَ قِسْ سائرَ الأوصاف لـه1 این بحث در اتحاد مصداقی صفات حضرت حق است؛ صفات علم، قدرت، نور، ظهور، حیات و بقیۀ اوصاف ذات حضرت حق که اینها باهم اتحاد مصداقی دارند، نه اتحاد مفهومی، بهجهت اینکه اگر اتحاد مفهومی داشتند لازمهاش در اینجا ترادف و اشتراک معنوی است و میتوانیم این مسئله را وجداناً نفی کنیم. قدرت یک مفهوم دارد و علم مفهوم دیگری دارد اینها مثل انسان و بشر نیستند بلکه اختلاف مفهومی دارند ولی صحبت در این است که از نظر مصداق، مصداق اینها واحد است. فرض کنید همانطوریکه ما به یک شخص خارجی زید اطلاق میکنیم و همینطور به او ابنعمرو هم اطلاق میکنیم و همینطور به او ابنکبریٰ هم اطلاق میکنیم و همینطور به او منبابمثال قمّی هم اطلاق میکنیم این اسامی مختلف که دارای مفاهیم مختلف هستند مصداقشان در خارج یکی است.
- . منظومه، ج 3، ص 551.