مرتب سازی:
جلسه ۱۷۳
11تلمیذ: تطوّرات شئون را هم میتوانیم زیر سؤال ببریم. چون تطوّرات همان تدریجیالحصول هر شیء هستند که ما فرض کنیم و اینهم ما میگوییم که در آن عالم بوده و هست؟
استاد: نهخیر، ببینید تدریج بهعنوانِ نبود نه، ولی تدریج یعنی تطوّرات بهعنوان ذات خودش، این همیشه هست.
تلمیذ: همهاش بود است؟
استاد: همهاش بود است و این در بود تطوّرات دارد.
تلمیذ: این تطوّر نسبت به ماست؛ چون ما نسبت به آن ماقبل و مابعد جاهلیم میگوییم که تطوّری حاصل است، شئونی هست و تنزّلی هست. در حقیقت نه تطوّری شده و نه تنزلی شده «ألآن کَما کَان»1 مثل همان همیشه بوده و هست.
استاد: «ألآن کما کان» درست است و تمام این تطوّرات و بهاصطلاح شئونی که الآن دائماً پیدا میشوند همان جهاتی هستند که وجود همه را در خودش دارد و بروز و ظهور میدهد.
تلمیذ: بروز و ظهور برای ما است نه برای حقیقت وجود.
استاد: نه، برای همین ماهیات و قوالب خودش، برای همینها هم بروز و ظهور دارد یعنی تمام این بروزات در ذات هستند. حتی برای تعیّنات حتی برای پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم؛ الآن برای پیغمبر اکرم یک تطوّراتی میگذرد یا نمیگذرد؟! دائماً دارد بیشتر مبتهج میشود یعنی بما لا نهایة دائماً دارد ابتهاج پیدا میکند. این ابتهاج برای این قالب است اما آیا این تطوّرات در خود وجود نبوده است و پیدا میشود؟! نه، هست؛ ظهورات پیدا میکند نهاینکه نبود؛ ظهور پیدا کردن با نبود دوتاست. درست شد؟! اینهم مسئلهای که در اینجا است تااینکه بحث مفصلش را إنشاءالله برای ربط بین حادث و قدیم بگذاریم.
... تعلق بگوید، ربط بگوید، هرچه ... بالأخره یکی میبیند سرش را میآورد دَمِ یک کوهی ... گفته بودید که یکی یکدفعه زنده میشود!
تلمیذ: این نفس که میآید ظهور میکند آیا در مرحلۀ نطفهای میآید ظهور میکند یا در آن مرحلۀ چهارماهگی؟!
استاد: در همهاش است.
تلمیذ: پس باید قبلش در مرحلۀ خاکی ظهور کند؟
- . جامع الأسرار، ج 1، ص 56.