جلسه ۱۷۳

تلمیذ: یعنی عیناً حضور دارد؟!

استاد: عیناً حضور دارد نه علماً.

تلمیذ: ... الآن کسی که حدود شصت سال عمر می‌کند در تمام این لحظاتش وجود خارجی دارد و تمام خصوصیات...

استاد: بله، تمام اینها همه با وجود خارجی در اینجا وجود دارد.

تلمیذ: یعنی هر آن به آن، لحظه به لحظه و سلول به سلولش آنجا هست؟!

استاد: تمام اینها در آنجا هست یعنی هر لحظه‌ای از لحظات و هر برهه‌ای از برهه‌ها [هست]. در همین قضیه گیر کرده‌اند؛ حالا در صورت ملکوتی‌اش می‌گویند که مسئله‌ای نیست، آنجا ثابتات است ولی صحبت در این است که این ‌صورت ملکوتیه جدای از اطوار و ادوار خودش نیست؛ این‌طور نیست که مثل عکاس‌خانه باشد که وقتی شما می‌روید عکس می‌گیرید فیلم شما را در عکاس‌خانه نگه می‌دارند و بعد هم می‌نویسند به‌‌هیچ‌وجه فیلم پس داده نخواهد شد، هروقت بیایید از روی آن بیندازید! الآن شما در این عکاس‌خانه بروید می‌بینید ده‌هزار فیلم در بایگانی همین‌طور هست، حالا زید خودش دارد در خیابان راه می‌رود اما فیلمش در عکاس‌خانه هست. اما این این‌طور نیست که خدا آنجا یک بایگانی دارد و تمام فیلم‌ها و عکس‌ها را نگه داشته است بلکه وجود حقیقی افراد مِن الأزل إلی الأبد در آن بایگانی هست، نه فیلم و صورت تنهای آنها بلکه آن وجود عِلّیِ آنها در آنجا هست وجود عِلّی چه زمانی می‌تواند باشد؟! وقتی که جنبۀ معلولیت داشته باشد و وقتی که بتواند اثر بگذارد و وقتی که بتواند در خارج کار کند. آن وجود عِلّی به همان کیفیت این بحثی که از «جمادی مُردم و نامی شدم»¹ و بحث «جسمانیة الحدوث و روحانیة البقاء»² که من عرض کردم، یک مطلبی بین نظریۀ صدرالمتألّهین و نظریۀ بوعلی هست که ما معتقد به آن هستیم در اینجا است که آن قضیه می‌آید که این روحی که در آن عالم هست آیا از نظر فعلیت تام است یا غیر تام؟! اگر تام است پس دیگر جسمانیة الحدوث و روحانیة البقاء چرا؟! اینکه الآن در ملکوت هست.