جلسه ۱۸۴

جنبۀ حضوری و شهودی مراتب عالم کون در وجود امام علیه‌السّلام

وقتی که شما از امام علیه‌السّلام راجع به فلان حیوان سؤال می‌کنید که خصوصیاتش چیست [و حضرت بیان می‌کنند] به این معنا نیست که حضرت نشسته است و خبر می‌دهد! نه! بلکه خودش حائز آن مرتبه است و از خودش خبر می‌دهد. خیال می‌کنم قبلاً راجع به این قضیه مفصل عرض شد که مراتب عالم کون در وجود امام جنبۀ حضوری و شهودی دارد.

قابلیت یک تخم یک گیاه برای استجماع جمیع صفات کمالیۀ کُلّ عالم کون

بعد این را هم می‌فرمایند که «ليس من الله بمستنكر، أن يجمع العالم في واحد...»¹ ایشان این را اشاره به این معنا می‌گیرند که خداوند متعال حقیقت همۀ موجودات را در یک واحد جمع می‌آورد و این اشاره است به اینکه شما هر وجودی را که می‌خواهید تصور کنید حتی تخم یک گیاه و علف که اصلاً قابل نیست همین یک تخم یک گیاه قابلیت برای استجماع جمیع صفات کمالیۀ کُلّ عالم کون را دارد یعنی کلّ عالم کون می‌تواند در همین دانۀ گیاه همۀ وجودش جمع شود، چرا؟!

چون همین یک تخم خودش حصّه‌ای از وجود است و وجود هم به بساطت خودش جامع همۀ صفات است پس این به بساطت خودش جامع همۀ صفات کمالیه خواهد بود. یک‌وقت نگویید که این [فقط] اختصاص به پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم دارد، نه! همین کاغذ که الآن در دست می‌گیرم، این کاغذ می‌تواند پیغمبر شود، همین یک کاغذ! البته این حرف را جایی نزنید، دارتان می‌زنند! این یک کاغذ می‌شود پیغمبر شود همین یک کاغذ می‌شود امیرالمؤمنین شود، این کاغذ می‌شود که یک ولیّ خدا علی الطلاق شود!

تلمیذ: پس اینکه انسان می‌تواند مظهر تامّ اسماء و صفات حق شود و سایر موجودات نمی‌توانند که در خود عرفان مطرح شده چه می‌شود؟!

استاد: این در همین رتبه‌ای که دارد [این‌طور است] اما اگر این رتبه را عوض کرد و به وجود بالاتر و بالاتر تبدیل شد و به عبارت دیگر لُبسِ بعد از لُبس پیدا کرد تا به مرتبۀ انسانیت رسید و حالا که انسان شد دیگر می‌تواند آنجا برود. مثل اینکه استعدادات بالقوه‌ای که در اینها هست همه بالفعل شود تا به انسانیت برسد، وقتی که به انسانیت رسید آن‌وقت دیگر استعدادش برای آن مقام فعلی می‌شود. بله تا وقتی که این [کاغذ] این است نمی‌تواند بشود ولی همین [کاغذ] می‌تواند انسان شود، همین یک کاغذ به یک انسان تبدیل می‌شود، همین یک کاغذ به [نطفه] تبدیل می‌شود و آن نطفه تبدیل به فلان می‌شود و آن آقا تبدیل به حسینعلی می‌شود حسینعلی هم آخوند ملا حسینقلی می‌شود!