جلسه ۱۸۶

ممکن است از دید ما مخفی باشد ولی حضورش که مخفی نیست، حضور دارد ولی علم به علم نداریم؛ علم به علم وقتی برای ما پیدا می‌شود که تأمّل کنیم.

علت دستور به بزرگان نسبت به توجه به نفس

این دستور ذکری که می‌دهند و توجه به نفس و امثال‌ذلک برای چیست؟! اینها همه‌اش برای همین است که انسان دائماً در خودش برود و آنچه را که خدا در او به ودیعه گذاشته است یکی‌یکی برایش مُنکشف شود که چه چیزهایی دارد چه ربطی دارد چه خصوصیاتی دارد. درحالی‌که تمام اینها پیش ما علم حضوری دارند و ما خودمان با همین‌ها داریم داد و ستد می‌کنیم و اینها را به‌کار می‌گیریم و با اینها داریم میان مردم و خودمان و بین مسائل خودمان ـ با همین‌ها ـ ربط برقرار می‌کنیم گرچه خودمان غافل هستیم. مثلاً شخصی که شروع می‌کند یک مسئله‌ای را حل کردن آیا در ذهنش هست که من الآن با قوۀ عاقلۀ خودم دارم این مسئله را حل می‌کنم نه با قوۀ وهمیه؟! آیا چنین فکری درنظر کسی می‌آید؟! نه، یااینکه فرض کنید شما می‌خواهید به کسی محبت کنید [آیا در ذهن شما هست که] من الآن از روی صفت حبّ دارم با این برخورد می‌کنم نه از روی صفت غضب؟! هیچ‌وقت این چیزها در ذهن نیست ولی در عین حال داریم با اینها داد و ستد می‌کنیم و کار انجام می‌دهیم پس معلوم می‌شود تمام این صفات پیش ما حضور شهودی دارند گرچه ما علم به علم آنها نداشته باشیم. درست شد؟!

علم به نفس، علم به جمیع اینها را لازم گرفته است درعین‌حال که ممکن است انسان از این غفلت پیدا کند. حالا در مورد علم ربوبی این حرف‌ها غلط است چون در مورد علم ربوبی، علم به ذات علم به تمام تعیّنات و لوازم ذات را دربردارد چون اینها جدای از ذات نیستند، چطور ممکن است خداوند متعال علم به ذات خودش داشته باشد ولی به لوازم خودش اطلاع نداشته باشد و بعداً برای او حاصل بشود؟! چه بَعدی، چه زمانی، چه تأخّری؟! مگر در آنجا تأخّر وجود دارد؟!