جلسه ۲۰۰

اگر شما بگویید که این درعین‌حالی‌که این است، آن است این [قضیه] جمع بین متناقضین است، اگر بگویید که این از آن جدا است پس چطور این ادامۀ حیات می‌دهد؟! اگر جدا است پس دیگر نمی‌شود معلول از علتش جدا باشد پس این چه نحوه است؟! از آن‌طرف هم ما باید بالأخره رابطۀ بین علت و معلول را پیدا کنیم، این رابطه دیگر قطعی است ما نمی‌توانیم اینجا صرف‌نظر کنیم.

ماده بودن ماده در عین تجرد

یک نکته‌ای من در اینجا عرض می‌کنم که إن‌شاءالله مفصلش برای بعد، آن نکته و بِزَنگاه در این است که اصلاً به‌طورکلی ماده و مجرد معنا ندارد؛ یعنی خاصیت وجود به‌نحو بساطت خودش و به‌نحو جامعِ جمیع شوائب و اوصاف ذاتی خودش این است که به هر کیفیتی که دربیاید فقط کیفیت تغییر پیدا می‌کند اما آن خصوصیات ذاتی هیچ‌وقت تغییر پیدا نمی‌کند یعنی به این معنا که درعین‌حال که این ماده، ماده است درعین‌حال این ماده مجرد است یعنی ما یک مسئله‌ای به نام جدا بودن از ماده و مجرد در شیء واحد نداریم که این ماده خودش را جدای از مجرد بیندازد یعنی این مجرد بیاید در این محدوده بایستد، از این محدوده به بعد ماده شود، نه!‌ این مجرد هست و اشکال مختلفی که به خودش می‌گیرد، می‌گیرد، می‌گیرد تا آن آخر شما نگاه کنید در تمام اشکال دوباره این ماده وجود دارد، درست مثل کارخانه‌ای می‌ماند که کارخانۀ برق است، این برق را تولید می‌کند به سیم‌ها می‌فرستد ابتدا این سیم یک شبکۀ مرکزی را تغذیه می‌کند دوباره همان برق از آن شبکۀ مرکزی عبور می‌کند و می‌آید و یک شبکۀ جزئی که پست برقی است را اشباع می‌کند و راه می‌اندازد، از آنجا دوباره عبور می‌کند و می‌آید پست یک شهر را همین‌طور درست می‌کند و راه می‌اندازد، دوباره از آنجا حرکت می‌کند می‌آید در بخش‌هایی که ـ چون هر شهری دارای چند بخش است، مرکزی برای ایستگاه برق ـ تقسیم می‌شود و از آنجا وارد منازل می‌شود و فرض کنید در پنکه می‌رود، پنکه را به گردش می‌اندازد، می‌آید و در یخچال می‌رود و یخچال را به حرکت وامی‌دارد و امثال‌ذلک.