مرتب سازی:
جلسه ۲۰۱
2أعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
یک مطالبی در همان تتمۀ بحث گذشته باقی ماند که إنشاءالله آنها را در همین بحثهای آینده مطرح میکنیم در اینکه همانطور که بسیاری از محققین از حکما فرمودهاند، سنخیّت صادر اوّل با ذات باری تعالی بالوجود است یا بالایجاد است؟! بعضیها فرمودند که سنخیت اقتضا میکند که وجودش بوجوده باشد لا بإیجاده ولکن باقی اشیاء چون از او تنزل پیدا میکنند وجود آنها بإیجاده است نه بوجوده، که برگشت این سنخیت، سنخیت ذاتیه است و این در صُقع ذات تحقق دارد. این مطلب نهاینکه بهواسطۀ عدمِ تحقیق علمی است، این بندگان خدا از این نقطهنظر واقعاً کمال دقت و تحقیقشان را در این مسئله بهکار بردهاند و میتوانیم بگوییم که دیگر بیش از این نتوانستهاند ادراک کنند از جهت اینکه واقعاً این مسئلۀ عینیّت ذات با صفات برای این آقایان حل نشده است. از این نقطهنظر در این مسئله هم اشتباه کردهاند.
مراتب طبعی سلسلۀ نزول
هرچه که از مقام ذات تنزل پیدا کند جنبۀ ایجادی و ایجابی به خود میگیرد یعنی اوّل ایجاب است و بعد ایجاد میشود و بعد از ایجاد، وجوب است و بعد از وجوب، وجود میشود، این مراتب طبعی سلسلۀ نزول است.
إنشاءالله این بحث عینیّت صفات با ذات در بحث کیفیت ربط حادث به قدیم میآید ولو اینکه عقل اوّل باشد و از نظر سنخیت، سنخیت تامّ با ذات داشته باشد. همینقدر که شما ذات را منحاز از او و مرتبۀ عِلّی برای او و این وجود را نازلۀ مقام ذات دانستهاید، این جنبۀ ایجاد و جنبۀ تعیّن در او راه پیدا میکند گرچه تعیّن به تعیّن مراتب مادون نرسد ولکن قطعاً نزول از مرتبۀ ذات، تعیّن به خود میگیرد. این خیلی بالإجمال بود که بعضی از حواشی دارند و خواستم مطلب را هم عرض کرده باشم.
غُرَرٌ في أنَّ ما صَدَرَ عَنهُ تَعالىٰ أنَّما صَدَرَ بِالتَّرتِيب.