جلسه ۲۰۵

لذا این «أبَى اللَّهُ أن يَجرىَ الأمور بأسبابِها» عیناً واقعیت دارد و به تمام معنی‌الکلمه واقعیت دارد و اصلاً جای خدشه نیست منتها ما [باید] سبب را بشناسیم که چیست، آیا سبب فقط سبب مادی و ظاهری است؟! اینکه خودش بدون ارادۀ او کمیتش لنگ است. سبب چیست؟! سبب یعنی عالم اسباب، عالم مقدرات که اینها در تضارب یا در تأیید با همدیگر یک حادثه‌ای را در عالم پدید می‌آورند یا از وقوع یک حادثه در عالم جلوگیری می‌کنند، این می‌شود عالم اسباب و اسباب هم مختلف است؛ یک وقت سبب، سبب مادی است که تازه آن تحت یک سبب معنوی است یعنی شما خیال می‌کنید «أبَى اللَّهُ أن يَجرىَ الأمور بأسبابِها» الآن سبب مادی است؟! چیست؟! همین شما برای رسیدن به یک سبب مادی کمیتتان لنگ است، چون از آنجا شما قرار نیست به سبب مادی برسید. مثلاً بچۀ شما در حوض می‌افتد و خفه می‌شود، یک ربع دیگر باید به این تنفس بدهند شما می‌آیید هرچه در کوچه و خیابان نگاه می‌کنید یک ماشین پیدا نمی‌کنید یک ربع در خیابان می‌ایستید وقتی که یک ربع تمام شد یک تاکسی می‌آید شما را به بیمارستان می‌برد، مگر سبب، سبب مادی نیست؟! شما یک ناراحتی پیدا می‌کنید بچه‌تان دارای یک ناراحتی می‌شود بلند می‌شوید داروخانه می‌روید، هر داروخانه‌ای که می‌روید می‌گویند: نداریم، وقتی به خانه برمی‌گردید بچۀ شما از دنیا می‌رود. اینها سبب مادی است دیگر. چرا دارو پیدا نشد؟! چون قرار نیست، یعنی قرار نیست شما به همین سبب مادی برسید ولی در جای دیگر با اولین تماسی که انسان می‌گیرد، یک‌دفعه می‌بیند مسئله جلوی او پیدا شد و او را به مقصد رسانید. بعد ما می‌گوییم که ما به‌واسطۀ این به نتیجه می‌رسیم، نه او از آنجا اشاره شده است، اگر اشاره نشده بود سه ساعت معطل تاکسی می‌شدی! پس تمام آنچه که در عالم دارد انجام می‌شود براساس سلسلۀ عللی است که در بالا نحوۀ تنسیق آنها به‌سمت معلولیت و تأثیر رقم می‌خورد تااینکه آنها تأثیر می‌گذارند یا جلوی تأثیر را می‌گیرند. این نحوۀ سلسلۀ علل در سلسلۀ اسباب است.