مرتب سازی:
جلسه ۲۰۶
3حالا آن طبیعت که طبیعت واحد است و آن طبیعت که این حرکات مختلف را به خود میگیرد، آن طبیعت واحد دو سر دارد یک سر به پایین دارد که همان صُوَر نوعیهای است که دائماً بر او طاری میشود و عارض میشود، الآن این صورت است شما فردا نگاه کنید میبینید که صورت نوعیهاش تغییر پیدا کرده است هفتۀ دیگر نگاه کنید میبینید که تبدیل به گیاه شده است ماه دیگر میبینید که تبدیل به چوب شده است پنج ماه دیگر میبینید که تبدیل به میوه شده است، این صُوَر نوعیهای که الآن بر این است از نقطهنظر ارتباط آن حقیقت واحد به ماده است که با صورتبندی این ماهیات مختلفی را در این عالم بهوجود میآورد و از بهوجود آمدن ماهیات مختلف آثار مختلفی بهوجود میآید، اَشکال مختلفی بهوجود میآید، خَواص مختلفی بهوجود میآید، این یک طرف قضیه [است].
از یک طرف همان حقیقت واحد یک جهت علمی و یک جهت ربطی به افاضۀ پروردگار دارد که از آنجا افاضه میشود و آن افاضه است که در عالم ماده این صورت را پیدا میکند، اگر شما آن افاضه را قطع کنید بین این و بالا قطع رابطه باشد دیگر تمام اینها عَدَم میشوند. به لحاظ ارتباطش با مجرد آن ثبات و آن ارتباط بین حادث و قدیم را در اینجا محقق میکند، این جنبۀ ربطی به این است.
نکتهای [بود] که مرحوم صدرالمتألّهین در اینجا متعرّض شدهاند. البته مطلب بسیار متین و مطلب صحیحی است و میتوانیم بگوییم که مطلب از این قرار است ولی آن مطلبی که در اینجا جا افتاده است این است که این حلقهای که میآید و این جهت مادی را به جهت مجرد متصل میکند ما بهدنبال آن حلقه میگردیم. بله شکی در این نیست که هر طبیعتی از نقطهنظر صورتپذیری در این عالم و عروض صور متعدده و فصول ممیزۀ بر او نیاز به یک جهت علمی دارد یعنی اگر این بخواهد یک صورتی در این عالم برای خودش بهوجود بیاورد از نباتی خودش را تبدیل به حیوانی کند، از جمادی خودش را تبدیل به نباتی کند، از نباتی هم تبدیل به حیوانی کند، برای عروض این صور نیاز به محرک دارد و نیاز به علت دارد که آن علت بیاید و این صورت را بر این عارض کند، خود ماده که هیولاست استعداد است قابلیت برای حرکت ندارد و حرکت در او محال است. درست شد؟! باید علت به او حرکت دهد، در این بحثی نیست و همینطور بحثی نیست در اینکه بالأخره تا ارتباطی بین مجرد که جهت علّی دارد و ماده که جهت سِفلی و معلولی دارد نباشد اصلاً بقاء او محال است چه برسد به صورتپذیری او، در این هم بحثی نیست.