مرتب سازی:
جلسه ۲۰۶
4صحبت در این است که آن مسئلهای که در اینجا باعث اشکال شده است این است که یک امر مجرد که جنبۀ قِدمت دارد و قدیم است چگونه حادث از او بهوجود میآید؟ حادث بهوجود آمدن یعنی در زمان خلق شدن؛ جهت مجرد، جهت قدمت دارد، ما بهدنبال این میگردیم و مطلبی که شما در اینجا میفرمایید وافی به مطالب نیست لذا مرحوم حاجی هم این را بهعنوان «وَ قیل» در اینجا آوردهاند یعنی خودشان این را بهعنوان یک قول مُرتَضیٰ این مسئله را بیان نکردهاند یعنی گرچه تمثیلی که مرحوم صدرالمتألّهین در اینجا آوردهاند و مطلب را مثال زدند به حرکت جوهری که در آن حرکت جوهریه یک امر ثابتی هست و در آن امر ثابت حرکت واقع میشود که عبارت از متحرکٌ بنفسه است گرچه این مسئله صحیح است و در جای خودش محفوظ است و آن مسئله امر ثابت است که بنا بر مَسلک مشائین ارتباط با بالا دارد البته در حرکت جوهریه بِالإجمال قبلاً عرض شد که حرکت جوهریه عبارت از وجود متجدّد است، عبارت از تغییر و تبدّل در وجود سابق نیست، اشتباه نشود، ما در حرکت جوهریه وجود متجدد داریم؛ وجود متجدد است که دائماً در حال حرکت است و دائماً در حال تغییر و تبدّل است ولی در اینجا اشکال مهمی این را از نظر دور میکند که چطور میشود وجود واحد، وجود متجدد در اینجا دائماً تبدّل باشد، در اینکه وجود پس از وجود میآید لذا ما میتوانیم اسم این را تکثُر وجودات در ظرف خاص بگذاریم ولی صحبت در این است که آن راسم وحدتی که بهواسطۀ آن وحدت ما اشاره میکنیم، اشارۀ عینی و تشخُصی بر یک شیء واحد میکنیم، آن وحدت در اینجا چیست؟ و آیا ما در اینجا وحدت داریم یا نداریم؟ اگر وحدت نداریم، نمیتوانیم در اینجا اشارۀ ماهُوی و تشخُصی کنیم منبابمثال شخصی که سابق وجود داشته است الآن از دنیا میرود و خدا یک موجود دیگری خلق میکند ما نمیتوانیم بگوییم که این، او است بهخاطر اینکه اینها دو وجود هستند و با همدیگر اختلاف دارند، وقتی یک کتابتان ازبین میرود کتاب رفیقتان را میگیرید و روی میزتان میگذارید ما نمیتوانیم بگوییم که این کتاب شما است چون کتاب شما ازبین رفته است و کتاب دیگری به جایش آمده است، حالا چرا ما به یک امر واحد ـ مثلاً این ـ اشاره میکنیم و آیا این با حرکت جوهری منافات دارد یا ندارد؟ و بهطورکلی در حرکت جوهری چه مسئلهای انجام میشود و آیا ما میتوانیم بگوییم که امر واحدی است در عین اینکه امر واحد است وجودات متعدده هستند و این جمع بین متضادین یا متناقضین نیست؟!