جلسه ۲۰۹

إنَّما هي عللُ الأجسامِ و هي قِسمان‌ منهَا القواهرُ الَّتي‌ صَدَرَت‌ مِن‌ جهاتٍ هي‌ المشاهداتُ‌ و بعضُها القواهرُ الَّتي‌ حَصَلَتْ مِن جهاتٍ هي‌ إشراقاتٌ.¹

«اینها علل اجسام هستند و دو قسم هستند. یعنی ارباب طلسمات؛ یعنی آن اجسام کلیه ـ منظور فلک نیست بلکه منظور همان علل برای اجسام هستند یعنی علل مادون، نه در طبقۀ طولیه، طبقۀ مادون عقول آنها ارباب برای طلسمات هستند، نه آن طبقات فوقانی همان‌طوری‌که مشائین می‌گفتند که در مقابل هر عقلی یک فلکی وجود دارد. این ارباب طلسمات برای پایین هستند و به بالا کاری ندارند و این ارباب طلسمات در طبقۀ عرضیه هستند؛ مثال حیوان، حیوان درست می‌کند، مثال جسم، جسم درست می‌کند، مثال چغندر، چغندر درست می‌کند، مثال کدو، کدو درست می‌کند، بادمجان هم بادمجان درست می‌کند، درست شد؟! هرکدام از این صورت مثالی یک صورت مادی را در عالم ماده درست می‌کنند. طلسم هم یعنی جسم یعنی اجسام و «این ارباب طلسمات دو قسم هستند؛ قواهری هستند که صادر می‌شوند از جهاتی که آنها مشاهدات هستند» یعنی از مشاهدات علت خودشان با بالا اینها پیدا می‌شود این صور، نوعیه پیدا می‌شوند «و بعضی از اینها قواهری هستند که حاصل می‌شوند مِن جهاتی که اشراقات هستند» آن علتش که وقتی می‌خواهد به پایین اشراق کند. این ارباب طلسمات درست می‌شوند، یعنی باز در صور برزخی شما هم جنبۀ نورانیت می‌بینید هم جنبۀ توجه به عالم حس می‌بینید.

در جهت نورانیش به عقل ارتباط دارد و در جهتش با عالم حس، از او حس زائیده می‌شود.

و لَمّا كانَ‌ نورُ الشُّهود كلَّ نورٍ شارِقَة يَسمُو...²

«از آنجایی که نور شهود بالاتر از هر نوری است که جنبۀ اشراق دارد»، جنبۀ مشاهده از جنبۀ اشراق قوی‌تر است؛ در جنبۀ مشاهده نظر به بالا است. گفت:

الهی چون در تو می‌نگرم از جمله تاج‌دارانم و تاج بر سر و چون بر خود می‌نگرم از جمله خاک‌سارانم و خاک بر سر!³