جلسه ۲۱۲

تلمیذ: پس این مجرد نشد باز هم بالأخره بینایی یک وقت با چشم است یک وقت با گوش است هم گوش ماده است هم چشم ماده است!

استاد: درست است ماده است...

تلمیذ:. ... خود چشم تنها می‌بیند؟!

استاد: نه ببینید یک وقتی می‌گوییم که نفس در مرحلۀ تجرد صرف‌نظر از ماده مشاهده کند این مثل مکاشفات و امثال‌ذلک است که در آنجا دیگر مسئلۀ خرق و التیام وجود ندارد یعنی همین‌که نشسته است من‌باب‌مثال در بیرون احساس می‌کند ببیند چیست یک وقتی نفس می‌آید و بدون اینکه خودش ببیند از اعضاء استفاده می‌کند یعنی جهت مادی به خودش می‌گیرد آنجا است که می‌گوییم: هرچه بخواهد از همان آلت برای خودش استفاده می‌کند و این اتفاق افتاده است یعنی این قضایا مسائلی است که امروزه اتفاقاً همین خارجی‌ها روی این قضیه تفحص می‌کنند و از اینجا به این نکته رسیده‌اند که دَرّاک، نفس است نه چشم و گوش، واقعاً مستمع نفس است نه گوش و آنچه که احساس می‌کند ـ مُحِس ـ عبارت از همان نفس است البته ما خودمان هم می‌توانیم من‌باب‌مثال این جهت را در خودمان پیاده کنیم. شما ببینید دندان برای قطع کردن غذا است مثلاً شما نان را با آن قطع می‌کنید اما همین‌که با آن دندان می‌روید یکی را گاز می‌گیرید مثلاً از او حرصتان گرفته است و با آن حالت حقدی که دارید به‌واسطۀ [این کار احساس می‌کنید که در مقابل آنها] که الآن زهر خودشان را ریختند تلافی کردید الآن از دندان برای جنبۀ قطع استفاده نمی‌شود بلکه آن حالت کیف برای انسان پیدا می‌شود که الحمدلله حالا تلافی کردیم! این حالت الآن از این ناحیه پیدا می‌شود یا من‌باب‌مثال به‌طورکلی دست برای برداشتن است یعنی چیزی را شما از زمین برمی‌دارید و امثال‌ذلک ولی همین دست را می‌توانید در موارد مختلف از آن استفاده‌های متفاوت بکنید مثلاً با آن مَلاسَت¹ این کاغذ را بخواهید اندازه بگیرید یعنی این خصوصیتی که الآن شما دارید از این استفاده می‌کنید به‌جهت توجه به نفس است الآن که به این عضو به‌خصوص و به این آلت به‌خصوص توجه پیدا کرده‌اید ... و به‌طورکلی شخصی که در مرحلۀ تفکر هست شما می‌بینید که تمام آلات خودش را در آن مسیر الآن به‌کار انداخته است. کسی که در مرحلۀ غضب هست تمام آلات خودش الآن در مسیر غضب قرار گرفته است؛ دست مشت می‌زند، پا لگد می‌زند، با سر کله می‌زند با دندانش گاز می‌گیرد با چشمانش می‌خواهد طرف را از پا دربیاورد! الآن تمام حواس در جنبۀ دفاعی آمده است یعنی الآن از این آلات دارد در جنبۀ دفاعی استفاده می‌کند. همین‌طور اگر این انسان در حال محبت قرار بگیرد تمام اعضائش در جهت محبت و در راستای این قرار می‌گیرد. دیگر در مغز طرف مشت نمی‌کوبد و امثال‌ذلک بلکه متناسب با آن جهتی که الآن نفس در آن نقطه واقع شده است شما می‌بینید که این آلات و وسائط هم در همان راستا قرار می‌گیرد. این بسته به این است که نفس چطور می‌خواهد از این آلات استفاده کند. این تازه در مرحلۀ ظاهر است حالا اگر نفس بخواهد مرحلۀ تجردی پیدا کند آن‌وقت استفادۀ غیر آلات را از این آلات هم می‌تواند بکند که آن یک بحث دیگر است.