عامّ بدلی و عامّ شمولی (2)

یا مثلاً می‌رویم چلوکبابی. می‌گویید: من چقدر غذا بخورم؟ می‌گویم: این‌قدر بخور که سیر بشوی. اگر همۀ دیگ‌ها را هم خوردی، [از طرف من مانعی نیست] باز هم [اجازه و] جا داری. اگر بگویید: این دیگر تکلیف ما لا یُطاق است، من یکی بیشتر نمی‌توانم بخورم! می‌گویم: شکمت را بزرگ کن، به من چه مربوط است؟ از طرف من مانعی نیست. مطلق شمولی این است. می‌گویید: من همۀ افراد را در نظر گرفتم، حالا تو نمی‌توانی امتثال کنی، به من مربوط نیست. ولی در مطلق بدلی و عامّ بدلی از اول، امتثال را بر یک فرد برده است. گفته است که باید فقط یک نفر را امتثال کنی نه بیشتر. اگر بیشتر را امتثال کنی لغو است و از کیسه‌ات رفته و فایده هم ندارد.

آنجا از اول قید، قید واحد شده است و بیشترش لغو است. اینجا در مقام امتثال شما یکی را بیشتر نمی‌توانی امتثال کنی.

البته مثال‌های دیگری هم داریم که همه را در بر می‌گیرد. این مثال یک موردش است. تازه در این موردش، مطلق، مطلق شمولی است. پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم نمی‌گویند: یا از اینجا تیمّم کن یا از آنجا، یا از این نهر وضو بگیر یا از آن نهر؛ می‌گوید: از هر دو تا هم می‌توانی وضو بگیری، برای یک دستت از این نهر استفاده کن، و برای دست دیگرت از آن نهر. یا [برای تیمّم] یک دستت را اینجا بزنی، یک دستت را هم آنجا بزنی. می‌توانی، هر دو را با هم یک جا بزنی. یعنی تمام بِقاع در حکم واحد، محطّ برای طهوریّت واقع شده است. حالا ما نمی‌توانیم از همه استفاده بکنیم. شما می‌توانی خودت را بینداز روی همۀ کرۀ زمین اشکال ندارد! چه عیب دارد؟! لذا این [مطلق شمولی] از این نظر مثل عامّ است.

اللَهمّ صلّ علیٰ محمّدٍ و آلِ محمّد