عامّ و مقدّمات حکمت

استاد: یک وقت شبهۀ شما شبهۀ مصداقیّه است، و شک می‌کنید در اینکه الآن این شخص، عالم هست یا عالم نیست. آن یک بحث دیگر است، در آنجا اصلاً ما نیاز به مقدّمات حکمت نداریم، اصلاً مقدّمات حکمت در آنجا نمی‌آید.

تلمیذ: شبهۀ موضوعیّه است.

استاد: نه، شبهۀ مصداقیّه است که آیا این مصداق برای عالم است یا نه؟ یک وقت می‌گویند مراد تفهیمی مولا چیست؟ آیا عالم نحوی است یا نه؟ در قضایای خارجیّه نیازی به این نداریم. به‌جهت‌اینکه فرد در خارج وجود دارد، چون هر حکمی رفته روی یک شخص خاصّ به‌لحاظ خاصّ، بنابراین این شخص قبلاً باید احراز مراد تفهیمی مولا را کرده باشد. در اینجا باز مقدّمات حکمت نمی‌آید.

تلمیذ: چگونه می‌توان کشف کرد که این حکم روی این فرد رفته یا نرفته است؟

استاد: در قضایای خارجیّه عرض کردیم که قبلاً باید خود موضوع محرز شده باشد ولی در أکرِم کُلّ عالمٍ، اگر شما شبهه داشته باشید که آیا مراد تفهیمی مولا این شخص هست یا نه؟ این داخل در قضایای حقیقیّه می‌شود. ما در قضایای حقیقیّه نگفتیم که حتماً باید فرد مقدّرة‌الوجود هم داخل در آن باشد. قضایای حقیقیّه این است که بتواند فرد مقدّرة‌الوجود داخل در آن باشد ولو اینکه ممکن است که فعلاً نظر مولا بر او نباشد. قضایای خارجیّه آن قضایایی است که حکم روی تک‌تک آنها رفته است و قبلاً تشخیص و معرفت اینها محرز شده باشد بعد مولا به‌عنوان یک حکم کلّی بیان می‌کند.

اللَهمّ صلّ علیٰ محمّدٍ و آلِ محمّد