بیان مرحوم نائینی در وجوب فحص از مخصِّص قبل از عمل به عام

تلمیذ: ... ؟

استاد: نه! این‌طور هم که نمی‌توانیم بگوییم، ضِعاف کجا بود؟ دَعائم کتاب آسانی نیست که ایشان از دعائم این‌طور نقل می‌کند، کتاب معتبری است که حالا فرض کنید به‌جهتی از جهات، اسناد را حذف کرده است، همان‌طوری‌که قبلاً عرض کردیم به ضم و ضمیمۀ این روایات با روایات دیگر اصلاً ممکن است این تأیید شود برای یک روایات دیگری و حتی بر روایتی که مثلاً سند دارد غلبه پیدا کند. ما نمی‌توانیم همۀ آنچه را که اینها نقل کرده‌اند را رد کنیم. 

علت مقبولیت روایات جعلی ابوهریره و عایشه

مثلاً در یک روایت ابوهریره نقل کرده است که پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمودند: «إذا حانت زمانٌ إذا کان اُمراءُکُم جُهالُکُم و امورکم بید نسائکم فبطن الأرض خیرٌ من ظهر الأرض»،¹ حالا صرفاً چون ابوهریره این روایات را بیان کرده است اصلاً به‌طورکلی آن را کنار بگذاریم و در مسئلۀ تصدی زن در امور و این حرف‌ها بگوییم که دلیلی نداریم؟! یعنی وقتی که فقیه ـ بینه و بین الله ـ نگاه می‌کند به این روایتی که ولو ابوهریره نقل کرده است؛ وقتی که اُمَراء شما از جهال شما هستند؛ می‌بیند این واقعاً صحیح است، امیر یک مملکت، امیر یک حکومت را شخص نادان تشکیل بدهد، این دیگر مسئله‌ای است که به مقتضای عقل و تجربه است، یعنی هم سیرۀ عقلائیه و هم تجربه و هم عقل بر این مسئله حاکم هستند و نمی‌دانم چه و چه و همین‌طور می‌گوید! و «أمورکم بِیدِ نسائُکم؛ امور شما و زمام شما دست زن‌های شما است»، آدم به صرف اینکه این روایت از ابوهریره است [آن را طرد می‌کند؟!] اگر این روایت را با کلامی که از امیرالمؤمنین علیه‌السّلام است یا با کلامی که از امام حسن علیه‌السّلام است و یا از ابی‌بکر نقل شده است و امثال‌ذلک، من‌حیث‌المجموع نگاه کنیم، می‌بینیم ابوهریره اینجا راست گفته است.

ابوهریره‌ای که حدیث جعل می‌کرد و مورد قبول واقع می‌شد به‌خاطر این بود که از ده‌تا روایت هفت‌تا را راست می‌گفت، مورد اعتماد مردم بود، شما خیال می‌کنید ابوهریره یک آدم ریش تراش سه تیغه‌ای بود که مگس روی صورتش بکسوات² می‌کرد و فلان و این حرف‌ها؟! کراوات هم می‌زد و زُنّار می‌بست و یک کفش زرق و برقی می‌پوشید و امثال‌ذلک؟! این‌طوری نبود بلکه عمامه داشت، چه و چه داشت، با پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم بود و نقل می‌کرد، در زمان پیغمبر نقل می‌کرد، مردم از او می‌پذیرفتند، وقتی که خوب جا افتاد، شروع کرد ریشۀ اسلام را زدن و این دروغ‌ها را درآوردن!