ادامه بررسی دیدگاه‌ میرزای قمی

حجیت ظواهر برای غیر مخاطبان مستقیم، محور اصلی این جلسه است. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در ادامه بررسی نظریه میرزای قمی، دیدگاه ایشان را درباره اختصاص حجیت ظواهر به مقصودین بالخطاب نقد می‌کند. در این بحث ابتدا تفاوت میان «ظهور» و «حجیت ظهور» تبیین می‌شود و سپس این ادعا بررسی می‌گردد که آیا تحقق ظهور نیازمند ارتباط ویژه میان متکلم و مخاطب است یا خیر. استاد با استناد به سیره عقلائیه، مکاتبات، وصایا و شیوه متعارف محاورات عرفی نشان می‌دهد که فهم و حجیت خطابات اختصاصی به مخاطبان حاضر ندارد. همچنین مسئله ظهور شخصی و ظهور نوعی، نقش ارتکازات ذهنی مخاطبان در فهم کلام و جایگاه قرائن در انعقاد ظهور مورد بحث قرار می‌گیرد. حاصل بحث آن است که خطابات شرعی و احکام کلی الهی به‌گونه‌ای بیان شده‌اند که اختصاص به مشافهین نداشته و شامل غایبان و نسل‌های بعد نیز می‌شوند.