تبیین تعمیم خطابات شارع

تلمیذ: از باب جری یا تطبیق است.

استاد: آنجا این‌طور است؛ ولی بحث ما خطاب ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ﴾ است نه یک قضیۀ شخصیه که شما باید بعداً به تنقیح ملاک در آنجا استفادۀ عمومیت کنید. بحث خطاب است، بحث قضیۀ شخصیه نیست. آیا ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ﴾ یا آیۀ ﴿قَدۡ أَفۡلَحَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ * ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي صَلَاتِهِمۡ خَٰشِعُونَ﴾¹ فقط مربوط به زمان پیغمبر است؟! ما مؤمن نیستیم؟!

تلمیذ: پس اینها را فقط منحصر کرده‌اید در دایرۀ الفاظ کل؛ آمنوا و الذین آمنوا و امثال‌ذلک.

استاد: ببینید. یک وقتی می‌گوییم: «کل» می‌گوییم: ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ﴾ یا الفاظی که مخصوص است، الفاظی که بر این چیز شده است اینها اصلاً خطاب همه هستند. یک وقت نه، حضرت با یک نفر صحبت می‌کند و خطابش خطاب یکی است ما این معنا را حتی نسبت به خودمان استفاده می‌کنیم؛ این در اینجا از باب جری و تطبیق است که شما می‌فرمایید، دیگر از باب عمومیت خطاب نیست. یک وقت حضرت می‌گوید که هر کسی که کلام من را بشنود بر او واجب است که این کار را انجام دهد، ما می‌گوییم که نه، این خطابش واقعاً برای هر مؤمنی تا روز قیامت است؛ ولو اینکه چند نفر پیش پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم باشند. فرض کنید یک وقت حضرت از اینجا رد می‌شوند رو می‌کنند به زید بن اسامه و می‌‌گویند که چرا این کار را انجام دادی و این عمل خلاف را انجام دادی؟! ما هم نگاه می‌کنیم می‌بینیم همین‌طور هستیم، لذا این احکام به‌قاعدۀ اشتراک به ما هم برمی‌گردد چون ملاک در اینجا تنقیح می‌شود ولی مخاطب در اینجا فقط او هست. بله! خطابی داریم با خطاب دیگر فرق می‌کند. این بحث‌‌هایی که در اینجا است همه مربوط به خطاباتی است که با «کل» و با ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ﴾ آمده است و در اینجا این قِسم است اما اینها نه، اینها خطاب واقعی همان افرادی هستند که إلی یوم القیامة هستند.