فرق بین قرینۀ منفصله و قرینۀ متصله در ظهورات

تلمیذ: نه، کافّۀ مردم هستند.

استاد: تدبّر چه؟!

تلمیذ: همان‌ تدبّر هم برای کافّۀ مردم است ولی به این معنا که شما وقتی می‌خواهید در قرآن تدبّر کنید باید به تاریخ و به این قیودات حالیه و مقالیه اطلاع داشته باشید و از اصحاب سؤال کنید.

استاد: اگر فحص کردیم باز هم مبنای آقای صدر به حال خودش باقی است به‌خاطر اینکه ممکن است یک قرائن حالیه در آنجا وجود داشته باشد و ناقل این را بیان نکرده باشد. بنابراین این ﴿أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ ٱلۡقُرۡءَانَ﴾ چه معنا پیدا می‌کند؟!

تلمیذ: می‌فرماید که حدّش تا این اندازه است.

استاد: چه کسی می‌گوید؟!

تلمیذ: یعنی اگر برود فحص کند و از اهلش بپرسد و ببیند که دیگر قرائنی نیست. می‌گوید: «اصل منتفی است».

استاد: می‌گویم بر مبنای مرحوم صدر که ایشان گفته‌اند که در آن اصل عقلایی...»

تلمیذ: حالا اگر تصریح کرد که مبنا در این حد است.

استاد: نه خودش گفته است، اصلاً کل حجّیت قرآن را از ظهور انداخته است و چون مطلب ایشان خیلی بعید است لذا مقررین ایشان گفته‌اند که شاید ایشان این مطلب را فقط به‌عنوان یک شبهه مطرح کرده است والاّ هیچ احدی ملتزم نمی‌شود. خود مقررین ایشان هم این‌طور می‌گویند. آیه قرآن می‌فرماید: ﴿أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ﴾¹ این آیه یعنی چه؟ یعنی فقط مثل روزنامه بخوان و برو؟! تدبّر یعنی این؟! وقتی شما می‌دانید که اصل عقلائی در آیات قرآن اصلاً نیست، اصلاً ظهوری نیست تا اینکه تدبّر باشد.

تلمیذ: خودش بر چه اساسی برای مردم به آیات قرآنی استشهاد می‌کند؟! چون یکی از مباحثش استشهاد است.

استاد: بله این‌ هم هست دیگر، این هم جواب خودش است.

تلمیذ: اجمال به اجمال که آیه را از اجمال بیرون نمی‌آورد؟

استاد: بله.

تلمیذ: اجمال به اجمال، شما می‌گویید که تدّبر اگر به معنای تدبّر در اجمالات [باشد].

استاد: یعنی اگر ما برای آیات تدبّر هم همین مسئله را قائل شویم؛ خود همین آیات ظهور دارند و شاید قرائن حالیه‌ای در آنجا بوده است، پس خود این آیات تدبّر هم از حجّیت ساقط است این هم همان می‌شود دیگر.