فرق بین قرینۀ منفصله و قرینۀ متصله در ظهورات

أعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

در بحث خطابات مشافهی قرآن مثل ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ﴾ و همین‌طور آیاتی که جنبۀ اخباری دارد یا جنبۀ مولوی در آنها لحاظ می‌شود و امری است، عرض شد که به‌طورکلی چون این آیات در مقام بعث به مکلفِ عام هستند لذا دلالت اینها بر مفاهیم خودشان بلاواسطه و بدون هیچ‌گونه قرینه‌ای برای جمیع مکلفین إلی یوم القیامة خواهد بود. شبهه‌ای در اینجا مطرح است و آن فرق بین قرینۀ منفصله و قرینۀ متصله در ظهورات است. اصل این شبهه از مرحوم صدر نشأت گرفته است.¹

بیان شبهه مرحوم صدر دربارۀ حجیت ظهور قرآن

بیان شبهه به این است که در مقام حجّیت ظهور، خود کلام صرف‌نظر از قرینۀ منفصله یک ظهوری دارد ولی برای حجّیت آن نیاز به عدم ورود قرینۀ منفصله است. حالا سواءٌ اینکه قرینۀ منفصله‌ای باشد یا نباشد، عَلیٰ أیِّ نَحوٍ کان این ظهور منعقد است. قرینۀ منفصله حجّیت را برمی‌دارد نه اینکه ظهور را بردارد.

آن مطلبی که سابق خدمتتان عرض شد در اینجا ثمره پیدا می‌کند و مسئله در اینجا تغییر پیدا می‌کند که فاصلی بین ظهور و حجّیت وجود ندارد.

ظهور عبارت است از انفهام معنای مراد از لفظ و لازمۀ این انفهام، حجّیت آن معنا و آن لفظ است بالنسبه به هر کسی که این معنا را فهمیده باشد، این را حجّیت ظهور می‌گویند. حالا این حجّیت فقط اختصاص به آن کسی ندارد که به این عمل کرده است، اگر امری بوده است یا نهی بوده است، حجّیت فقط در این خلاصه نمی‌شود. حجّیت در اخبار، حجّیت در حکایت، حجّیت در صدق مضمون حدیث و صدق مضمون خبر و حجّیت در شهادت و در گواهی دادن، مسئلۀ حجّیت در همۀ این مسائل منفکّ از ظهور کلام نخواهد بود. بناءًعلیٰ‌هذا در مسئلۀ قرینۀ منفصله مطلب تمام است. چون وقتی که انسان به قرینۀ منفصله‌ای در اینجا اطلاع پیدا نکرد، دیگر آن ظهور بنا بر مبنای ایشان به حجّیت خودش می‌رسد و ما با اصالت عدم قرینۀ منفصله در اینجا وجود قرینه را نفی می‌کنیم.