فرق بین قرینۀ منفصله و قرینۀ متصله در ظهورات

اشکال مرحوم صدر در اثبات ظهورات قرآنی

ایشان می‌فرمایند که در مورد قرآن دیگر چنین مسئله‌ای معنا ندارد، چرا؟ چون ناقل قرآن فقط در بیان نصّ قرآن است؛ کسی که قرآن را نقل می‌کند پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم است، حضرت فقط در اینجا نصوص قرآنی را بیان کرده است و دیگر متکفّل به قرائن، حالات و خصوصیات نیست که بگوید: «حالا این قرینه‌اش این است». این مهبطی که آمده و این آیه را تحقق خارجی بخشیده است، دیگر چه حال یا قرینه‌ای در آن خارج بوده را دیگر خود مردم باید بفهمند. پیغمبر هیچ‌وقت با قرآن و با هبوط وحی قرینه را ذکر نمی‌کند. صرفاً همان آیه به‌عنوان نصّ قرآن در اینجا آمده است.

لذا ما هیچ‌وقت در قرآن قرینه نمی‌بینیم، ما هیچ‌وقت در قرآن حاشیه نمی‌‌بینیم، زید و امثال‌ذلک و تحشیه مشاهده نمی‌کنیم؛ به‌خاطر اینکه خود لفظ و نصّ قرآن در اینجا لحاظ شده است که باید دیده شود. آنهایی که این قرآن را بیان کرده‌اند منظورشان فقط نفس همان بیان آیات قرآن است نه‌اینکه آن قرائن را بیان کنند، فرض کنید آنهایی که پیش عثمان رفتند و آیات قرآن را بیان کردند همۀ آنها تمام نصوص را بیان کردند و بعد این نصوص را جمع‌آوری کردند و در بین الدّفّتین قرار دادند و دیگر در اختیار همه قرار داده شد و این شد قرآن همه؛ اما هیچ دربارۀ اینکه آیا فلان آیه دلالت برمی‌دارد من‌باب‌مثال مقصود از ﴿غَنِمۡتُم﴾ در آیۀ ﴿وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّمَا غَنِمۡتُم مِّن شَيۡءٖ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُۥ وَلِلرَّسُولِ﴾¹ ـ ایشان در اینجا این بحث را مطرح کرده‌اند ـ آیا مطلق غنائم است یا منظور غنائم ‌دارالحرب است این دیگر در اینجا بیان نشده است، لعل اینکه در آن زمان‌ها؛ زمان نزول وحی قرائنی بوده است که آن قرائن اصلاً مغیّر معنای غنیمت است و وسعت این غنیمت را به غنائم دارالحرب محدود می‌کند، بنابراین با وجود چنین احتمالی اصلاً ما در اینجا ارتکاز عقلائی بر نفی قرینه نداریم، فقط آنچه که در اینجا هست بیان نصّ قرآن است نه بیان قرائن حالیه و مقالیۀ متصله یا قرائن لبّیه در آن زمان.