ظهور الفاظ خطابات عام شارع

تلمیذ: ... منشأ حکم مفسده و مصلحت نیست که بخواهیم...

استاد: نه، اینکه نیست را ما الآن می‌گوییم، فرض کنید که ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلصِّيَامُ﴾،¹ پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم نشسته است و به آن افراد می‌گوید که ای کسانی که ایمان آوردید، شاید منظور پیغمبر همین افراد باشد.

تلمیذ: این شاید که یک بحث...

استاد: یک احتمال است دیگر.

تلمیذ: قرینه هم باید می‌آورد؟

استاد: نه، به آنها گفته است، به ما که نگفته است یعنی قاعدۀ اشتراک در کجا می‌آید؟ قاعدۀ اشتراک در آنجایی که فقط الغاء خصوصیت شود می‌آید و ما اوّل باید آن جهت حضور را ازبین ببریم که حضور مدخلیتی در تعلق تکلیف ندارد، آن‌وقت باید صحبت کنیم که آیا خصوصیت فردیه در تعلق شرط است یا نه؟! آن‌وقت می‌گوییم که خصوصیات فردیه شرط نیست پس اوّل ما باید این مدخلیت حضور را کنار بگذاریم که حضور در اینجا مدخلیت ندارد، حالا که مدخلیت نداشت آن‌وقت دیگر خصوصیات فردیه را با قاعدۀ اشتراک کنار می‌زنیم. وقتی که کنار زدیم احکام بالنسبه به غایبین و بالنسبه به معدومین هم تسرّی پیدا می‌کنند. اما اگر کسی احتمال داد یا ما احتمال می‌دهیم بر اینکه خود حضور در [اینجا شرط است] همان‌طور که در مورد صلاة جمعه حضور شرط است، در مورد «یا ایها الذین أمنوا قوموا إلی الصلاة» هم حضور شرط است.

تلمیذ: آنجا امام حضور دارد.

استاد: نه، نداریم. آن مسائلِ بعد است یعنی روایاتی داریم که برای بعد است.

تلمیذ: این نظیر همان چیزهایی است که خودتان می‌‌فرمایید که در عهد ... «رجلان اختلافا فی دین أو میراث» که نه دینیت در اینجا تأثیر دارد نه میراث تأثیر دارد، اینها همه القا خصوصیت می‌شود برای اینکه استفادۀ عموم کنیم.

استاد: بله.

تلمیذ: اینجا همان‌طور است یعنی حضور در اینجا به قول ایشان منشأ حکم نخواهد بود.

استاد: چرا منشأ حکم نیست؟! اگر به‌عنوان یک احتمال ...