ظهور الفاظ خطابات عام شارع

اجرای اصول عملیه بر اساس ارتکازات عقلائیه

استاد: روی چه حسابی این حرف را می‌زنند؟! لِمَّش را می‌خواهم بدانم. این همان مطلبی است که قبلاً عرض کردم؛ اجرای اصول عملیه ارتکازات عقلائی دارد، صرف تعبّد نیست.

شما وقتی که به بیابان رفتید، اگر در یک جا شک کردید که آیا اینجا نجس است، اصلاً در اینجا اصالت طهارت جاری نمی‌شود، چرا؟ چون اصالت طهارت در موضع شکّ عقلائی است. وقتی شما کنار بیابان نشسته‌اید و شک می‌کنید که در اینجا سگی رد شده و بول کرده است یا اینکه کلاغی از اینجا رد شده و فضله انداخته است، اصلاً شک در اینجا راه ندارد. اصول عملیه در جایی می‌آید که احتمال عقلی و عقلائی باشد. حضور و عدم حضور از احتمالاتی است که عقلاء اصلاً به آن اهمیت نمی‌دهند. لذا ما در اینجا اصلاً نیاز به اصل نداریم، درست شد؟! حضور و عدم حضور از مواردی است که عقلاء نسبت به مدخلیت آن اصلاً اهتمام ندارند، بنابراین ما نیاز به اصل نداریم. حالا بقیۀ مطلب برای جلسۀ بعد می‌ماند.

این نکته را می‌خواهم بگویم که در تقریرات مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ این قضیه هست که اگر ما شک کردیم آیا حضور یا عدم حضور در بیان خطاب شرط است یا نه ـ البته در تقریرات مرحوم آقای خوئی بود ولی دیدم که ایشان اشکالی در اینجا نداشتند ـ اگر ما در اینجا مدخلیت حضور را احتمال دادیم، به قاعدۀ اشتراک تمسک نمی‌کنیم. اینجا تأمل در این قضیه با این بیان ما روشن می‌شود.

أللهمّ صلّ علی محمّد و آل محمّد