عمومیت خطاب براساس قاعدۀ اشتراک (1)

تلمیذ: ... اگر ما در واسطه‌ها بگوییم یعنی کسی که واقعاً خودش را از جانب امام معصوم علیه‌السّلام مثلاً خلیفۀ بلافصل و یا نایب خاص بداند همان‌طور که در غیبت صغریٰ بودند آن‌وقت اگر ما از حضوری باشیم یعنی به عوامل بشویم که این عوامل ...

استاد: آن مسئلۀ ولایت است.

تلمیذ: یعنی مثلاً من‌باب‌مثال که فرمودید تشکیل حکومت اسلامی خوب اگر کسی بتواند آن را جربزه را داشته باشد.

استاد: از کجا؟! مگر دست کیست؟! اگر کسی می‌تواند؛ جربزه را داشته باشد که این عبارت برایش نمی‌آید که قیام نکرده است و قیام نخواهد کرد تا زمان ظهور الاّ اینکه ... .

تلمیذ: از حضور چه برداشت می‌کنیم؟

استاد: منظور از حضور، حضور امام است؛ یا حضور امام یا حضور ولی، فرق نمی‌کند؛ حالا ما قاعدۀ اشتراک را بالنسبه به ولی تسرّی بدهیم نه نسبت به کل مکلفین! بله ، اگر این‌طور باشد دیگر در اینجا اشکالی ندارد؛ اگر ولی‌ّای باشد که متصل به غیب است در اینجا فرقی نمی‌کند و اقتضاء آن حکم مثل [حکم] امام است.

تلمیذ: ... یک حضور داریم که حضور در مقام خطاب است که مستمعین ...

استاد: ببینید منظور از حضور، اعمّ از رسول خدا و ائمه علیهم‌السّلام است. یعنی به عبارت دیگر حضور شخصی که وحی به او تلقی می‌شود حالا ما ائمه علیهم‌السّلام را هم مانند پیغمبر در اینجا درنظر می‌گیریم. بله این در اینجا منظور است.

تلمیذ: اینها جزء ... در خود مهابط وحی است.

استاد: بله، آ‌نها همین‌طور است.

البته در مورد نماز جمعه آنچه که به نظر حقیرِ فقیرِ قاصرِ سراپا تقصیر می‌رسد این است که اختصاصی به زمان حضور ندارد و حتی اختصاص به حکومت اسلامی هم ندارد؛ اگر پنج مؤمن در یک دهی جمع شوند و یکی شرایط امامت را داشته باشد واجب است که اقامۀ نماز جمعه کنند.

البته در اینجا مسئله‌ای هست و آن اینکه مسئلۀ الأهم فالأهم پیش می‌آید و اگر یک وقت مفسده‌ای در اینجا باشد آن مفسده جلوی این کار را می‌گیرد. فرض کنید اگر بخواهیم قضیه را عملی کنیم دیگر کار تمام است! می‌گویند که همین یک چیزشان مانده است که حالا آمد‌‌ه‌اند نماز جمعه درست کرده‌اند! اما از نظر شرعی آنچه که به‌نظرم می‌رسد این است که اگر در جایی مفسده نباشد و احتمال فسادی نرود حتی با نقل و ... اگر پنج نفر در هر جایی باشند؛ کویر لوت هم که شده یا در کره ماه هم که شده است که اصلاً نه حکومت اسلامی هست و نه حکومت غیر اسلامی، در واقع هیچ‌کدام از اینها نیست، در آنجا باید نماز جمعه اقامه شود. در مسئلۀ نماز جمعه از آقا هم جلوتر رفتیم و ایشان حتی حکومت اسلامی را هم مدخلیت می‌دانند.