معنى بداء و حقيقت قضاى كلى

تلمیذ: قائلین به امامت هردو امام، امام حسن و امام حسین در شیعه در که می‌گویند: امام حسن ...

استاد: نه، اینکه در زمان واحد بودند یک هم‌چنین چیزی نداریم و این را در عالم فرض می‌گویند، عالم فرض اما نه در ...

تلمیذ: چون حضرت علی اکبر هم ...

استاد: بله! البته نداریم که اگر شهید نمی‌شدند امام نبودند این‌طور نبوده است. البته علی اکبر علیه‌السّلام از حضرت سجاد علیه‌السّلام بزرگ‌تر بودند. حالا راجع به این هم می‌توانیم بگوییم که بداء پیدا شده است یعنی فرقی نمی‌کند؛ چون موقعیت حضرت علی اکبر قطعاً یک موقعیتی بوده که همه او را بر حضرت سجاد در خود زمان او ترجیح می‌دادند، آنچه که هست این است که یک عبارتی از سیدالشهدا علیه‌السّلام نسبت به حضرت علی اکبر علیه‌السّلام هست که از آن عبارت این‌طور استفاده می‌شود که اگر امامت به حضرت سجاد نمی‌رسید در مشیّت خدا تو متعهد برای این قضیه بودی و آن آیه‌ای است که حضرت می‌خواند:

﴿إِنَّ ٱللَهَ ٱصۡطَفَىٰٓ ءَادَمَ وَنُوحٗا وَءَالَ إِبۡرَٰهِيمَ وَءَالَ عِمۡرَٰنَ عَلَى ٱلۡعَٰلَمِينَ ذُرِّيَّةَۢ بَعۡضُهَا مِنۢ بَعۡضٖ وَٱللَهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ﴾.¹

این آیه بر این سلسلۀ خلافت دلالت می‌کند؛ سلسلۀ خلافت برای یک خلیفه بعد از خلیفۀ دیگر، یک امام بعد از امام دیگر، که این آیه همان آیه‌ای است که ائمه علیهم‌السّلام خصوصاً موسی ‌بن جعفر پیش هارون الرشید به این آیه برای اثبات امامت خودش از طریق حضرت زهرا علیهاالسّلام استشهاد می‌کند² که همان‌طور که آنها از طریق مریم انتساب به عمران دارند؛ اینها هم از طریق حضرت زهرا انتساب به پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم دارند.

حضرت این آیه را در پشت سر علی اکبر می‌خوانند و هیچ استبعادی هم ندارد که حضرت علی اکبر قابلیت برای امامت را داشته باشد منتها طبق مشیّت خدا در حضرت سجاد هست.

تلمیذ: در زیارت می‌گوید که «السَّلامُ عَلَیكَ یا وَلیَّ اللهِ وَ ابنَ وَلیِّهِ»³ ...