
علم ذات حقّ به مخلوقات
و مقایسۀ تثلیث با وحدت وجود
علم خداوند به مخلوقات محور اصلی این جلسه است. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی بحث را با تبیین حقیقت علم و تفاوت علم حصولی و علم حضوری آغاز میکند و سپس نشان میدهد که همۀ موجودات بهسبب رابطۀ علّی و قیّومی خود، نزد پروردگار حضور عینی و حضوری دارند. در ادامه با استناد به آیات مختلف قرآن، احاطۀ علمی و قیّومیت خداوند نسبت به همۀ اشیا، حتی حوادث آینده و امور غیبی، بررسی میشود. استاد سپس آیاتی مانند ﴿ما یکون من نجوی ثلاثة﴾ را در توضیح معیت الهی و وحدت وجودی تحلیل میکند و از همین مسیر به نقد دیدگاه تثلیث در مسیحیت میپردازد و تفاوت آن را با وحدت وجود توضیح میدهد. حاصل بحث این است که هیچ موجودی از حیطۀ علم الهی خارج نیست و همۀ اشیا پیش از ظهور در عالم ماده، نزد حق تعالی حضور عینی و علمی دارند.
علم ذات حقّ به مخلوقات
توضیحات:
علم خداوند به مخلوقات محور اصلی این جلسه است. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی بحث را با تبیین حقیقت علم و تفاوت علم حصولی و علم حضوری آغاز میکند و سپس نشان میدهد که همۀ موجودات بهسبب رابطۀ علّی و قیّومی خود، نزد پروردگار حضور عینی و حضوری دارند. در ادامه با استناد به آیات مختلف قرآن، احاطۀ علمی و قیّومیت خداوند نسبت به همۀ اشیا، حتی حوادث آینده و امور غیبی، بررسی میشود. استاد سپس آیاتی مانند ﴿ما یکون من نجوی ثلاثة﴾ را در توضیح معیت الهی و وحدت وجودی تحلیل میکند و از همین مسیر به نقد دیدگاه تثلیث در مسیحیت میپردازد و تفاوت آن را با وحدت وجود توضیح میدهد. حاصل بحث این است که هیچ موجودی از حیطۀ علم الهی خارج نیست و همۀ اشیا پیش از ظهور در عالم ماده، نزد حق تعالی حضور عینی و علمی دارند.
علم ذات حقّ به مخلوقات
12آیۀ ﴿إِنَّ ٱلَّذِينَ يَأۡكُلُونَ أَمۡوَٰلَ ٱلۡيَتَمَى ظُلۡمًا...﴾
آیۀ دیگر:
﴿إِنَّ ٱلَّذِينَ يَأۡكُلُونَ أَمۡوَٰلَ ٱلۡيَتَٰمَىٰ ظُلۡمًا إِنَّمَا يَأۡكُلُونَ فِي بُطُونِهِمۡ نَارٗا وَسَيَصۡلَوۡنَ سَعِيرٗا﴾1
آن کسانی که ربا میخورند الآن آتش میخورند ﴿وَسَيَصۡلَوۡنَ سَعِيرٗا﴾ اینها بعداً میرسند؛ اینها بعداً میفهمند که به چه مسائلی قبلاً [مبتلا] شدند. آیۀ دیگر ﴿ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتۡ يَدَاكَ وَأَنَّ ٱللَهَ لَيۡسَ بِظَلَّٰمٖ لِّلۡعَبِيدِ﴾2 میفرماید که این چیزهایی که تو قبلاً فرستادی این هم همان است، اگر بعداً بهشت و جهنم درست شود ﴿قَدَّمَتۡ يَدَاكَ﴾ معنا ندارد، این یعنی خود همین بهشت الآن حاصل شده است، ﴿قَدَّمَتۡ يَدَاكَ﴾ یعنی قبلاً تو این را ایجاد کردی و تحقق دارد درحالیکه ما بعداً هنوز این را مشاهده نکردیم. ﴿إِنَّمَا يَأۡكُلُونَ فِي بُطُونِهِمۡ نَارٗا﴾ الآن این شخص آتش میخورد، این آتش خوردن صورت باطنی قضیه است، ربا خوردن و التذاذ دنیوی صورت ظاهری قضیه است.﴿إِنَّمَا يَأۡكُلُونَ فِي بُطُونِهِمۡ نَارٗا﴾ اینطور نیست که إنّما سیأکلون ناراً یا إنّما سیصلون سعیراً باشد بلکه ألآن یأکلون رباً و یأکلون ناراً، همان ربا همین نار است هیچ فرقی نمیکند؛ الاّ اینکه صورتش مخفی است مثل آن قضیۀ حاج مؤمنی که بود و آن شخصی که آمد و گفت حالا برو نگاه کن ببین این غذاهایی که میخورند چیست؟ رفت و نگاه کرد، دید اینها نجاسات میخورند،3 اینطور نیست که آن شخص صاحبدل برای او نجاست خلق کند، نه! خلق نکرده است, فقط ﴿فَكَشَفۡنَا عَنكَ غِطَآءَكَ﴾؛ پرده را برداشته است، نجاستی که وجود دارد این نمیبیند، این مردمک چشم این را نمیبیند، این نجاست را نمیبیند، او چهکار میکند؟ عالم مثال را در این شخص تقویت میکند و عالم مثال را غلبه میدهد و این شخص این غذا را نجاست میبیند درحالیکه واقعاً نجاست نیست؛ یعنی اگر آن موقع یک دوربین داشت و فیلم از این غذا بر میداشت این بهصورت نجاست نبود؛ مگر اینکه دوباره او در آنجا تصرف کند و صورت ظاهری را هم تبدیل به صورت ملکوتی خودش کند که میشود انجام دهد، درست شد؟! این ﴿إِنَّمَا يَأۡكُلُونَ﴾ است.
- سوره نساء (4) آیه 10. معاد شناسى، ج 2، ص 295:
«آن كسانى كه اموال يتيمان را از روى ظلم و ستم مىخورند حقيقتاً در شكمهاى خود آتش مىخورند، و به زودى در سعير و آتش جهنّم خواهند سوخت.» - سوره حج (22) آیه 10. معاد شناسى، ج 10، ص 326:
«اين است آنچه كار كرد دست تو پيش فرستاده است! و خداوند ابداً به بندگان خود ستم روا نمىدارد.» - جهت اطلاع بیشتر به معاد شناسى، ج 1، ص 100: داستان حاج مؤمن و ملاقات او با يكى از مردان خدا در راه مشهد رجوع شود.
- سوره نساء (4) آیه 10. معاد شناسى، ج 2، ص 295:
