مقام اجمال و تفصیل در عالم ماده و مثال

تبیین مقام اجمال و مقام تفصیل در قالب مثال

[در آن خوابی که] بین صبح تا ظهر این اسفار و اماکن برای شما پیش آمده است، شما یک مدت زمان حقیقی و واقعیِ مثالی، مدت زمان واقعی مثالی، نه واقعی مادی و خورشیدی را در اینجا طی کرده‌اید، این صبح تا ظهر مثالی در عالم مثال است، درست شد؟! حالا ما در اینجا دیگر در فیزیک داخل نشویم که مسائل می‌گذرد، می‌خواستم یک مثال دیگر بزنم یعنی سرعت صوتی و نوری و امثال‌ذلک را بیان کنم که دیگر نیازی نیست، خیال می‌کنم که همین مقدار مطلب را برساند. پس ما یک صبح تا ظهر مثالی را طی کردیم، حالا اگر قرار باشد ما آن صبح تا ظهر مثالی را در ماده پیاده کنیم؛ یعنی همین حرکتی را که من بین صبح تا ظهر و با پای پیاده انجام دادم، اگر قرار بود مصلحت و مشیت الهی تعلّق می‌گرفت که این خواب من در عالم خارج تحقق پیدا کند؛ یعنی فرض کنید که من با پای پیاده این صحرا را طی می‌کنم و به دِهی می‌روم، پنج دقیقه در آنجا اطراق می‌کنم، همۀ اینها در خواب بوده است، بعد آنجا یک آب خوردن و میوه‌ای می‌خوریم دوباره حرکت می‌کنیم به فلان شهر می‌رسیم، تمام قضایا و ملاقات با تمام افراد و حرکت از تمام گردنه‌ها و عبور از تمام دریاها و تمام این قضایا مانند فیلمی است که این فیلم الآن در دست شما است، ولی این فیلم دوساعته است؛ اگر این فیلم را بخواهید در دستگاه بگذارید و نشان دهید دو ساعت طول می‌کشد؛ ولی الآن به یک ثانیه در دست شما هست و این را در جیبتان می‌گذارید و با خودتان می‌برید. اگر این بخواهد در عالم خارج به بسط تفصیلی برسد دیدن این فیلم دو ساعت طول خواهد کشید؛ اما آیا الآن شما این دو ساعت را می‌توانید در یک لحظه ببینید؟! نمی‌توانید، فیلم که پیدا نیست تا اینکه ببینید اصلاً چیزی از آن پیدا نیست؛ اما اگر بخواهید این فیلم را در خارج ببینید دو ساعت طول می‌کشد، درست است؟ حالا اگر خداوند به شما قدرتی داد که با یک نگاه فهمیدید در این فیلم چه خبر است، چقدر طول کشید؟! یک ثانیه. این یک ثانیه مربوط به ماده است یا مربوط به مثال است؟! مربوط به مثال است، اما اگر آن یک ثانیه یا کمتر از یک ثانیۀ مثالی بخواهد در خارج تحقق پیدا کند؛ یعنی خود پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم هم اگر بخواهد این را در خارج ببیند باید چقدر مایه بگذارد؟ دو ساعت باید برای این فیلم مایه بگذارد، درست شد؟! حالا اگر قرار باشد این صبح تا ظهری که شما در خواب طی کردید در عالم ماده تحقق پیدا کند، چند سال طول می‌کشد؟! حداقل ده سال طول می‌کشد.