مقام اجمال و تفصیل در عالم ماده و مثال

استاد: به ماده است.

تلمیذ: پس این ضعف که آمده است باعث می‌شود این ماده در آنجا نبوده ...

استاد: این ماده بود ولی به‌نحو شدید بوده است، نه به‌نحو ضعیف.

تلمیذ: شدت یعنی چه؟

استاد: ببینید شدت یعنی حقیقت یعنی علّیت؛ شدت یعنی همین هست، ولی فرقش فقط در ضعف و قوه است؛ یعنی همین چشم، گوش، ابرو، خط و خال در صورت حضرت‌عالی، همین در عالم مثال است؛ ولی فرقش این است که در آن عالم مثال این ‌حالت قبلی و حالت بعدی و این قبل و بعدِ شما همه در عالم مثال مجتمع است به‌طوری‌که اگر کسی در عالم مثال به یک نفر نگاه کند در همان صورت مثالیه قبلش را می‌بیند ـ البته قلیلش را ـ قبلش را می‌بیند مثل یک نواری که همۀ آن تا آخر وجود دارد. بچه را می‌بیند که بزرگ شد، بیست سال، سی سال، چهل سال شد، بعد هم بردند خاکش کردند. تمام اینها را به یک طرفةالعین می‌بیند، واقعاً می‌بیند، نه اینکه خیال کند که صورت می‌بیند. اصلاً می‌بیند که زید است که این کار را کرده است؛ عین ثابت را، درست شد؟! این عین ثابت از مادر متولد شد و بعد به خاک رفت، درست شد؟! خیلی خوب. این را دید در ماده آمد دید هیجده سالش است جلویش نشسته است، می‌گوید که بابا آن که من دیدیم کجاست؟! من چیزی ندیدم! این را می‌گویی! این هیجده سالش است. از دیروزش خبر ندارد، از فردایش هم خبر ندارد، فقط در همان حیطه خبر دارد که این است. این به‌خاطر این است که پرده افتاد این پرده برداشته شود در همان حال که این را می‌بیند همین الآن می‌بیند خاکش هم می‌کنند همه را مشاهده می‌کند.

تلمیذ: پس در این صورت اشکالی که می‌شود این است که انسان از بدو تولدش یا حتی قبل از آن، زمانی که نطفه است تا زمانی که می‌خواهد بمیرد چون در یک عالم قیامت تمام این مراحل وجودی در خودش منطوی است در آنجا باید یک آقای قهرمان پانصد کیلویی یا شاید هم پنج هزار کیلویی باشد.