اسم جنس و علم جنس در اطلاق (2)

بعضی‌ها این‌طور بیان کرده‌اند که به‌طورکلی «ال»، «ال» تعریف است یا تعریف حقیقی یا تعریف مجازی و «ال» جنس و استغراق و تمام اینها «ال» تعریف است؛ منتها حالا یک تعریف، تعریف خارجی است و یک تعریف، تعریف ذهنی است و طبیعی. یک وقتی فرد خارج موردِ برای تعریف متکلم واقع می‌شود، یک وقت طبیعت، موردِ تعریف واقع می‌شود. ﴿ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ﴾¹ یعنی آن حمد خاص و جنس حمد خاصی که در ذهن است و من و شما می‌دانیم آن ﴿لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ﴾ است و به‌طورکلی «ال» استغراق را هم «ال» تعریف می‌دانند و تمام «ال»‌ها را افادۀ تعریف می‌دانند. حالا خب بعضی‌هایش هم به عنوان زینت است.

حقیقت مسئله در مورد «ال» این است که نه‌خیر، «ال» وضع‌های متفاوتی دارد و «ال»، فقط «ال» تعریف نیست. یک «ال» داریم که برای تعریف است و مشخص است. الف‌و‌لامی داریم که «ال» نائبه است و مشخص است. ـ که حالا این را به عنوان مقدمه عرض کردم بعد خصوصیات اینها را عرض می‌کنم ـ در باب جنس یک وقت صرف جنس مورد لحاظ است به ‌عنوان طبیعت مهمله و مرسله، که ما از آن تعبیر به نکره می‌آوریم.

فرق بین جنس و بین نکره

فرق بین جنس و بین نکره این است که در نکره آن طبیعت مهمله است به لحاظ افراد خارج، این می‌شود نکره. ولی در جنس این‌طور نیست، جنس نفس طبیعت است و لحاظ افراد خارج و عدم افراد خارج برای آن نمی‌شود، که همین لابشرط مقسمی است.

یک وقتی من می‌گویم: أکرم رجلاً، در اینجا منظور من جنس مرد من حیث أنه جنسٌ نیست؛ بلکه فردی از این جنس است، فرد خارجی این جنس است منتها فرد شایع، فرد منتشرۀ علی‌البدل در ضمن همۀ مردها. می‌گوییم: تزوّج رجلاً، برو سر خیابان بایست با هر که گیرت آمد ازدواج کن؛ این می‌‌شود نکره. این تزوّج رجلاً است. یک وقت می‌گوییم که أکرم رجلاً، در اینجا فقط منظور فرد خارجی و فرد منتشرۀ این طبیعت مهمله است، خب این در اینجا معنای نکره است. حالا در بحث نکره هم بعداً اقوالی که در مورد نکره است را عرض می‌کنیم که مطالبی که آقایان فرمودند اینها همه مورد لحاظ قرار می‌گیرد.