اسم جنس و علم جنس در اطلاق (2)

تعریف صحیح علم جنس

ولی در مورد آن عرض بنده که علم اطلاق بشود بر فرد خارج، این اطلاق می‌شود بر همین افراد خارجی، منتها این فرد یک وقت اسد، اسد زید است، یک وقت یک اسم خاص برای خود این وضع می‌شود که این از بقیۀ افراد اسد جدا می‌شود. یک وقت نه، اسد، اسد زید و عمرو است، ما وضع می‌کنیم اسم را بر این دوتا که این دوتا را از بقیۀ اسود جدا می‌کنیم. یک وقتی اسد، اسد این باغ وحش خاص است، ما یک اسم را، علم را وضع می‌کنیم برای این اسد و می‌گوییم فلان، تا وقتی که می‌گوییم فلان، اسد باغ‌وحش تهران درنظر می‌آید. ولی ممکن است باغ‌وحش تهران پنجاه تا اسد داشته باشد. پس اینکه در اینجا می‌گوییم علم جنس، این علم جنس به این لحاظ است که بر افراد خارج لحاظ می‌شود. آن افراد خارج یا کم‌اند یا زیادند در یک محیط و در یک منطقۀ خاص هستند.

تلمیذ: این ماهیتی که شما فرض کنید که هست این ماهیت بالاخره بشرط شیء‌ است یا نه؟

استاد: اصلاً در هر علمی بشرط شیء است.

تلمیذ: اگر به شرط شیء است از کجا می‌فهمیم که علمی که ایشان می‌گوید برگشت به اسم جنس دارد و فرقی با ماهیت مبهمه نمی‌کند.

استاد: ماهیت مبهمۀ‌ مقیده دیگر.

تلمیذ: خب مقیده که دوباره صنف می‌شود.

استاد: خب همان صنف است، ما هم همین را می‌گوییم.

تلمیذ: پس یعنی حضرتعالی نافی علم جنس هستید؟

استاد: من نافی نیستم. می‌گویم علم جنس هست؛ ولی نه آن علم جنسی که نحویین می‌فهمند و نه آن علم جنسی که اینها می‌فهمند. علم جنس عبارت است از اطلاق واضع این لفظ را بر یک عدۀ خاص از یک طبیعت.

تلمیذ: همین یک عدۀ‌ خاص، با لحاظ است دیگر!

استاد: درست است لحاظ است ولی به فرد لحاظ شده است، ما کاری به طبیعت نداریم.

تلمیذ: در صنف؟