موارد انصراف در بیان مرحوم آخوند (1)

توضیحات:

عقلی بودن اصول لفظیه و عملیه در این جلسه از آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی، نسبت اصول لفظی و اصول عملی با فطرت عقل و بنای عرفی بررسی می‌شود. ایشان با نقد نگاه تعبدی به این اصول، تأکید می‌کنند که اصالة العموم، اصالة الحقیقة و اصل عدم قرینه، ریشه در سیره عقلاء دارد نه جعل شرعی. سپس با ورود به بحث انصراف در کلام مرحوم آخوند، نشان داده می‌شود که صرف عدم علم به مقید یا انصراف ظنی، به معنای احراز اطلاق نیست و نباید اصل را جایگزین فهم واقعی از کلام مولا کرد. در ادامه تفاوت میان احراز اطلاق و جریان اصول لفظیه تبیین شده و نقش عقل در احتیاط یا اباحه در موارد شک روشن می‌گردد. نتیجه جلسه این است که اتکاء افراطی بر اصول، می‌تواند در تشخیص مراد واقعی شارع خطا ایجاد کند.

این فایل صوتی در حال پخش است

در حال بارگذاری...

00:00:00

موارد انصراف در بیان مرحوم آخوند (1)

15

آن که شما می‌فرمایید؛ بله، اگر یک قرینه‌ای داشته باشیم که اصلاً آن معنای مطلق را به‌طورکلی کنار بزند؛ خودش قرینه است و مقیّد است دیگر! حالا یک وقت مقیّد، مقید حالیه است. یک وقت مقید مقیّد مقالیه است.
تلمیذ: امّا شما فرمودید که با آمدن این احتمال اصلاً‌ اطلاقی نیست، اطلاقی در آنجا منعقد نمی‌شود؟
استاد: خُب عرض ما هم همین است دیگر! می‌گوییم که اطلاق منعقد نمی‌شود؛ حالا که اطلاق در اینجا منعقد نشد مکلف باید چه کار کند؟ آیا مکلف باید به اصالة الاباحه عمل کند؟ یا باید به احتیاط عمل کند؟ عمل به احتیاط، نه بر اساس دلالت لفظ است؛ بر اساس حکم عقل است. عقل در اینجا چه حکم می‌کند؟ می‌گوید احتیاط کن؟ یا می‌گوید به اصالة الاباحه عمل کن؟
اللهمّ صلّ علی محمّد و آل محمّد