موارد انصراف در بیان مرحوم آخوند (2)

تلمیذ: این یک فرض است. ما می‌خواهیم آنچه که در خارج متحقق است را ببینیم.

استاد: ما هم می‌خواهیم حکم خدا را در خارج پیاده کنیم.

تلمیذ: احتمال عقلایی از کجا ناشی می‌شود؟

استاد: احتمال عقلایی از جمیع موارد ناشی می‌شود. دقت کنید؛ ما موارد متفاوتی داریم، یک مورد فرض کنید می‌گویید چون جنبۀ رجولیت، قوی است. این جنبۀ رجولیت که به‌درد قضاوت نمی‌خورد. این به‌درد باشگاه می‌خورد. یا اینکه می‌گویید عقل مرد از زن بیشتر است. ـ البته این را بنده خودم نمی‌دانم،‌ حالا اگر که شما جرأت دارید بگویید که بله درست است، عقل مرد از عقل زن بیشتر است و در خارج این‌طور ثابت شده است ـ راجع به این قضیه حالا عرض می‌کنم که قرائن و شواهد چیست. یا اینکه غلبه فرد در خارج باشد، که غلبه فرد در خارج نمی‌تواند دلیل باشد که چون افراد قاضی مرء در خارج اکثر هستند؛ این حکم به افراد اکثر انصراف دارد. نه، در اینجا ممکن است بگویند که اصلاً یک مدرسۀ قضاوت برای زن‌ها درست می‌کنیم؛ بعد زن‌ها اکثر از مرد بشوند. ما باید حکم شارع را در خارج اجرا کنیم. این منظور شارع است؛ نه‌اینکه شارع بگوید که چون در خارج مرد زیاد است پس مردها را انتخاب کنید. شارع می‌گوید: بروید این کار را بکنید؛ حکومت انجام بدهید. حالا فرض کنید که اکثر افراد مرد در خارج قضاوت به ظلم می‌کردند. آیا ما باید برویم مرد را انتخاب بکنیم؟! این‌طور که نیست! پس در اینجا آنچه که محطّ بحث است برای ما تحصیل و تفحص از قرائنی است که آن قرائن فرد متیقّن را برای ما در خارج تحصیل می‌کند. این کار را باید انجام بدیم. حالا تا ببینیم که چکار باید کرد.

تلمیذ: ما روایاتی داریم نسبت به زن که نمی‌تواند ولایت را به عهده بگیرد چون جامعه به فساد کشیده می‌شود.

استاد: کدام ادلّه؟

تلمیذ: روایاتی که راجع به تولی مرأه هست.