محاذیر تعبد به أمارات (1)

استاد: نه چرا تخفیف بدهد؟! مجرم، مجرم است، وقتی که شخصی مجرم است و او را [باید اعدام کنند، دیگر] تخفیف یعنی چه؟!

تلمیذ: الآن امام معصوم علم دارد آیا در قضایا باید حتماًیک‌به‌یک افراد را به صلاّبه بکشد و یکی‌یکی روی آنها پیاده کند؟!

استاد: نه، ما این را نمی‌گوییم. یک وقت راه، راه باطن است [آن مطلب دیگری است] ولی اگر قاضی طبق طریق و ادلۀ ظاهریه خودش فی‌حدّ‌نفسه با مسائل ظاهری و بدون شهادت شهود، اطلاع بر یک جرمی پیدا کرد آیا می‌تواند حکم کند یا نه؟!

تلمیذ: ما وقتی این‌قدرش را می‌توانیم بگوییم، خب بالاترش را هم می‌توانیم بگوییم چرا در مورد علم باطن قائل به این نباشیم که قاضی به علمش عمل کند؟!

عدم اعتبار علوم باطنی در علم قاضی

استاد: نه، در مورد علم باطن دلیلی نداریم، شارع علم باطن را [در اینجا طریق] قرار نداده است

تلمیذ: علم، علم است.

استاد: شارع گفته که نیست، گفته است که «إنَّما أقضی بَینَکُم بِالبَیِّنات و الأیمانِ»¹ شارع گفته که فقط در زمان حضرت داود و در زمان امام زمان [حکم از طریق باطن] است،² بله، از طریق ظاهر می‌شود حکم کرد؛ من‌باب‌مثال خود قاضی بالای سر این قاتل بوده و این قاتل یکی را کشته است و قاضی با همین چشمش دیده است؛ نه در خواب و مکاشفه و حدس.

تلمیذ: پس این طریق علم قاضی که تحصیل شده هم در اینجا باید حد بخورد.

استاد: عرض کردم، اگر این علم از طریق ظاهر باشد و قاضی، قاضی‌ای باشد که از راه مکاشفه به‌دست نیاورده است، پس از چه راهی به‌دست می‌آورد؟! اگر قاضی به باطن راه نداشته باشد، از آسمان که برایش علم پیدا نمی‌شود! بالأخره یا کسی می‌آید شهادت می‌دهد و یا قرائن را نگاه می‌کند و حکم می‌دهد، قاضی پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم که نیست، خواب هم که ندیده است.

تلمیذ: پس دراین‌صورت می‌توانیم بگوییم که علم قاضی در مقابل شهود و بیّنه نیست بلکه علم قاضی نتیجۀ طرق مختلفی است که شهود و بیّنه یکی از طرق آن است و قرائن و شواهد هم یکی از طرق آن است.