ادلۀ قرآنی بر برائت (2)

در روایات داریم:

سَألتُهُ عَنِ المَرأةِ وَ لا أدری ما حالُها أ یَتَزَوَّجُها الرَّجُلُ مُتعَةً قالَ: یَتَعَرَّضُ لَها فَإن أجابَتهُ إلَى الفُجورِ فَلا یَفعَل‌.¹

از حضرت سؤال می‌کند که نسبت به فلان زن شک دارم که آیا شوهر دارد یا ندارد و من از او طلب متعه می‌کنم. حضرت می‌فرمایند که [به او پیشنهاد زنا دهد اگر قبول کرد؛ با او ازدواج نکند].

علیٰ‌أیّ‌حال وقتی که یک هم‌چنین شبهه‌ای برای شما پیدا می‌شود، یک مرأه‌ جمیله‌‌ای هست و شما احتمال جدّی می‌دهید که این زن ذات بعل است، از آن‌طرف حلیت و استحباب نکاح و از این حرف‌ها هم هست که قطرة ماءٍ مِن غسل کذا یوازی عبادة الثقلین یا مثلاً حج و عمره و از این حرف‌ها! خب شما در اینجا چه می‌کنید؟! ما از شما سؤال می‌کنیم که در اینجا و در این موقعیت که شبهۀ جدی کونها ذات بعلٍ هست چه می‌کنید؟! ادلۀ احتیاط می‌گویند که در این مورد باید احتیاط کرد. بعضی‌ها می‌گویند که ظاهر امر را باید گرفت و عدم تفحص و عدم تجسس و امثال‌ذلک هست؛ اما نه، در اینجا باید احتیاط کرد و مواجه با آن خطر نشد! اینجاست که ما می‌دانیم موارد اجرای اصول عملیه در کجاها هست؛ در این موارد مهم هست.

تلمیذ: پس دراین‌صورت روایاتی که داریم نسبت به تحذیر از سؤال و تفتیش کردن که می‌گویند: نپرسید، برای چه می‌پرسید؟ طرف صیغه کرده و آمده از امام سؤال کرده که من چنین کاری کرده‌ام و پرسیدم تو شوهر داری؟ گفت: نه و بعد معلوم شد که شوهر دارد. حضرت گفتند: چرا سؤال کردی؟!²

استاد: آن بعد از عمل بود.

تلمیذ: یعنی همین‌قدر که ما بعد از عمل بتوانیم اثبات کنیم، بنا بر این فرمایش باید احتیاطی بشویم. پس ایشان قبل از عمل هم باید احتیاط می‌کرد.

لزوم رعایت احتیاط در عقد ازدواج

استاد: بله!

تلمیذ: حالا احتیاط نکرد چه؟

استاد: ببینید منظور امام علیه‌السّلام در اینجا این است که... همان‌طوری‌که ما موارد دیگری هم داریم؛ حالا این از احکام اجتهادی است که گاه‌گاهی این موارد متأسفانه پیدا می‌شود؛ مثلاً در مواردی که بین طرفین مانع از نکاح هست؛ مثلاً به‌واسطۀ عملی [بین شخصی و برادرزنش لواطی اتفاق افتاد، حتی در طفولیت، آن زن بر او حرام می‌شود]³ که بنا بر اینکه اینها جزء احکام وضعیه است و مرتب بر بلوغ و اینها نیست، یا فرض کنید رضاعی در سابق واقع شده است یا فرض کنید که مورد دیگری از این موارد هست که فقط صرف شبهه هست. یک وقت قبل از عقد است؛ اگر بیایند بپرسند آدم می‌گوید که نه آقا اصلاً تا شبهه دارید دنبال این عقد نروید. چرا؟ به‌جهت اینکه چون هنوز عقد واقع نشده است، لعلّ ولو ده یا پنج درصد بعد از ازدواج و بعد از عروسی و بعد از اولاددار شدن به‌خاطر یک قضیۀ خارجیه و واقعۀ خارجیه ینکشف هذا الأمر آن‌وقت چه باید بکنند؟ باید از هم جدا بشوند، برای لحاظ مسئلۀ خطیر و مسئلۀ اهم مِن بدایةِ الأمر لابدّ لِلانسان أن یمنعهما عنِ الازدواج!