ادلۀ قرآنی بر برائت (3)

أعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم

اشراف ائمه علیهم‌السلام بر بطون آیات

تلمیذ: اینکه نقل می‌کند إنّما یعرف القرآن، این روایت است یا قول علما است؟

استاد: حتی روایت هم داریم که از امام صادق یا امام باقر علیهماالسّلام است؛ منظور این است که به آن واقعیت و بطون آیات کسی باید اطلاع داشته باشد که احاطه و اشراف بر همۀ مراتب داشته باشد از حیث اینکه ما بر جمیع مراتب و بطون آیات و شأن نزولش اطلاع نداریم؛ لذا احتیاج به تفسیر و تشریح آیات از قِبَل ائمه علیهم‌السّلام را داریم. لذا می‌بینیم در بسیاری از آیات ائمه به یک نحو خاصی تفسیر می‌کنند که به ذهن ما نمی‌رسد من‌باب‌مثال ﴿وَمَن قُتِلَ مَظۡلُومٗا فَقَدۡ جَعَلۡنَا لِوَلِيِّهِۦ سُلۡطَٰنٗا فَلَا يُسۡرِف فِّي ٱلۡقَتۡلِ إِنَّهُۥ كَانَ مَنصُورٗا﴾¹ [در روایات داریم که این آیه اختصاص به امام زمان علیه‌السّلام دارد یعنی منزّل در موقعیت حضرت است].²

پس روایاتی که می‌فرمایند: ما اعلم به امت از افراد دیگر هستیم³و همین‌طور هم هست. گاهی اوقات آیات چون در مقام اجمال هستند، کیفیت اخراج مفاد و مصادیق آیات احتیاج به عالم به بطون و عالم به اسرار و عالم به خفیات آیات دارد؛ فلهذا ائمّه علیهم‌السّلام فقط تنها افراد و منحصر افرادی هستند که اینها می‌توانند آن احکام را از بطون آیات و از اسرار آیات اینها را استخراج کنند و اینها را القاء کنند و کیفیت اخراج را هم تعلیم می‌دهند به آن چیز...

نیاز ضروری به روایات در فهم آیات

از این نقطه‌نظر است که ما بی‌نیاز و مستغنی از روایات در فهم آیات نیستیم. گرچه آیات قرآن آیاتی است که برای همۀ افراد آمده است؛ اما دلیل نمی‌شود بر اینکه آیات قرآن با این توسعه‌ای که دارند و با این سعه‌ای که دارند و با اختلاف مراتب افراد در قرائت و در تلقّی آیات قرآن، این آیات بالنسبه به همه علی السّواء باشند. نه‌خیر! آیۀ ﴿هُوَ ٱلۡأَوَّلُ وَٱلۡأٓخِرُ وَٱلظَّٰهِرُ وَٱلۡبَاطِنُ وَهُوَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٌ﴾⁴ را عرب بادیه‌نشین یک قسم معنا می‌کند و همین آیه را به محی‌الدین یا به ملاصدرا ارائه بکنید یک قسم دیگر معنا می‌کند. همین را بالنسبه به اولیاء و عرفاء شامخین بگوییم یک قسم معنا می‌کنند و به ائمه علیهم‌السّلام یا به نفس مبارک رسول اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم ارائه بکنیم طور دیگر معنا می‌کنند.