
ادلۀ قرآنی بر برائت (3)
مراتب فهم قرآن و نقش روایات در این جلسه به تبیین این مسئله میپردازد که فهم آیات قرآن در یک سطح ثابت و یکنواخت برای همه انسانها نیست و مراتب مختلفی دارد. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی با اشاره به اشراف ائمه علیهمالسلام بر بطون آیات، توضیح میدهد که بسیاری از معانی قرآن بدون رجوع به اهلبیت قابل دستیابی کامل نیست و تفسیرهای متفاوتی از یک آیه بسته به مرتبه وجودی افراد شکل میگیرد. در ادامه، موضوع مخاطب بودن همه انسانها در قرآن، حجیت قرآن برای عموم، و نسبت عقل و وحی بررسی میشود و نشان داده میشود که عقل نیز در چارچوب خود حجت است و خطاهای موردی آن اصل حجیت را از بین نمیبرد. جمعبندی جلسه بر این است که فهم صحیح قرآن نیازمند توجه همزمان به ظاهر آیات، روایات معصومین و مراتب ادراک انسانی است.
ادلۀ قرآنی بر برائت (3)
5بنابراین منظور از عقل و حجیت عقل، همین عقل است؛ همین نفس عقلی که در وجود ما قرار دارد همین عقل از برای ما حجت است.
این مسئله است. این آیات قرآن الآن بالنسبه به ما حجّت است به این مقدار و ما به هر مقدار که پیشرفت و ترقّی کردیم، آن آیه در همان مرتبه برای ما حجت است؛ اما این دلیل نمیشود که ظواهر این آیات از حجیت ملغیٰ و ابطال بشود و این باطل بشود.
تلمیذ: موارد در آیات بحث لاحرج است و اگر انسان در لباس هم احتیاط داشته باشد در خانۀ رفیقش مثلاً احتیاج داشته باشد میتواند استفاده کند.
استاد: نه مثلاً بخواهد نماز بخواند بله آیه به این مقدار میرساند که مثلاً اگر الآن موقع صلاة است و لباس شما متنجس است، خب شما لباس صدیق را بپوشید و نماز بخوانید، سیاق آیه منزل بر ارتکازات عرفیه است؛ ولی اینکه لباس را بپوشید و مالک بشوید و بروید، نه، این مقدار را دیگر آیه نمیتواند برساند. یااینکه مثلاً استفادۀ از قلم؛ میخواهید یک چیزی بنویسید خب الآن قلم ندارید قلم رفیقتان را برمیدارید و مینویسید، این اکل نیست.
تلمیذ: پس این بحث دائر مدار عموم است و خواص که اهل سلوک هستند دیگر قضایایشان فرق میکند.
استاد: آنکه بله، البته درویش ها! آنهم درویش و صوفی [واقعی] والاّ که...
اللهم صل علی محمد و آل محمد
