بررسی حدیث رفع (3)

اگر بخواهند جلوي هرج‌ومرج را بگيرند، اين كار را انجام مي‌دهند والاّ اين‌هم راضي است و آن‌هم راضي است؛ حالا فوقش بگويد که كار خلاف كرده‌اند گوششان را مي‌گيریم، دیگر صد ضربه شلاق چرا؟! اصلاً كدام عقلي حكم مي‌كند؟! همان عقلي كه حكم به قبح ظلم مي‌كند همان عقل مي‌گويد که هذا ظلمٌ. اگر به زور و عنف مي‌آمد تجاوز به اين زن مي‌كرد اين محلّ بحث است و تازه تجاوز هم كرده است و چيزي از او كم نشده است! حالا بر فرض هم كه آمده به عنف اين كار را انجام داده است، جزای عنف صد ضربه كه نيست، فرض كنيد پنج ضربه‌اش بزنيد يا جريمه‌اش كنيد. اين معنايش اين است كه شارع در اينجا منظور ديگري را خواسته لحاظ كند مثلاً [به‌خاطر] ‌هرج‌ومرج در اجتماع و آثار سويي كه مترتب مي‌شود؛ تكويناً بر خود طرفين و‌ نظام اجتماع مترتب مي‌شود، براي اين شارع شديد گرفته است. ممكن است عقل نسبت به اين مسائل جاهل باشد، بله از اين نقطه‌نظر حکم شارع أعليٰ از حكم عقولي است كه ما داريم.

تلميذ: مولوي هم عقل جزئي و عقل كلي تقسيم مي‌كند؟ پس اين چطور تقسيم مي‌كند؟

استاد: بله، عقل جزئي عقول ناقصه است ديگر؛ يعني عقولي که نظر به جزئيات و مصادیق دارند والاّ نه به معناي عقلي است كه عقل افلاطوني نيست، آن عقل كلي عقلي است كه به عقل مجرد مي‌رسد.

تلميذ: يعني مراتب دارد؟

استاد: بله، ‌يك عقل است منتها آن يك عقل مراتب پيدا مي‌كند. دو عقل نيست.

اللهم صل علی محمد و آل محمد