روایات راجع به حلّیت مشتبه (2)

أعوذ بِالله مِن الشَّیطان الرَّجیم

بِسم الله الرَّحمن الرَّحیم

چهار روایت راجع به حلّیت مشتبه

روایاتی که راجع به حلّیت مشتبه بود، این روایات با اختلاف مضامینی که دارد ظاهراً چهار روایت است و غیر از این‌هم ممکن است روایات دیگری باشند که حالا اگر به آن برخورد کردیم ذکر می‌کنیم؛ ولی عمده برای استدلال این چهار روایت را ذکر کرده‌اند:

روایت اول: روایت شیخ در تهذیب از عبدالله بن سنان است:

«كُلُّ شیءٍ یكونُ مِنهُ حرامٌ و حلالٌ فهو لك حلالٌ أبداً حتّى تَعرِف الحرام مِنهُ بِعَینِهِ فَتَدَعَهُ.¹»

می‌توانیم بگوییم که این روایت با روایتی که از پنیر سؤال می‌شود تقریباً واحد است، گرچه صدر روایت بعدی مربوط به جبن است؛ ولی ذیلش با این روایت یکی است.

روایت دوم: روایت کافی است:

عن عبدِ اللهِ بنِ سُلیمان قال: سألتُ أبا جعفرٍ علیهِ السّلامُ عنِ الجُبُنِّ فقال لی: «لقد سَألتنی عن طعامٍ یُعجِبُنی»، ثُمّ أعطى الغُلام دِرهماً فقال: «یا غُلامُ اِبتَع لنا جُبُنّاً» و دعا بِالغداءِ فَتَغَدَّینا معهُ و أُتی بِالجُبُنِّ فأكل و أكلنا معهُ.

فلمّا فرغنا مِن الغَداءِ قُلتُ لهُ ما تقولُ فی الجُبُنِّ فقال لی: «أ و لم تَرنی أكلتُهُ؟!» قُلتُ: بَلى و لكِنّی أُحِبُّ أن أسمَعَهُ مِنك، فقال: «سَأُخبِرُك عنِ الجُبُنِّ و غیرِهِ؛ كُلُّ ما كان فیهِ حَلالٌ و حَرامٌ فهو لك حلالٌ حَتّى تَعرِف الحرام بِعَینِهِ فَتَدَعَهُ.²

روایت سوم: روایت برقی است از معاویة بن عمّار عن الرجل مِن أصحابنا که به همین کیفیت روایت ثانی است.³

روایت چهارم روایت کافی است:

عن مَسعدة بنِ صَدقة عن أبی‌عبدالله علیهِ السّلامُ قال سَمِعتُهُ یقولُ: كُلُّ شیءٍ هو لك حلالٌ حَتّى تَعلَم أنّهُ حَرامٌ بِعَینِهِ فَتَدَعَهُ مِن قِبَلِ نَفسِك و ذلِك مِثلُ الثَّوبِ یَكونُ قدِ اِشتَرَیتَهُ و هو سَرِقةٌ أوِ المَملوكِ عِندك و لَعلَّهُ حُرٌّ قد باع نَفسَهُ أو خُدِع فَبیعَ أو قُهِرَ أوِ اِمرأةٍ تَحتك و هی أُختُك أو رَضیعتُك و الأشیاءُ كُلُّها َعلى هذا حَتّى یَستَبین لك غَیرُ ذلِك أو تَقوم بِهِ البیِّنةُ.⁴