بررسی حدیث سعه (3)

ظهور اوامر مولا در اوامر مولوی است؛ یعنی مکلف نمی‌تواند خودش را در مندوحۀ از ترک اوامر مولا به‌عنوان اینکه ممکن است این اوامر ارشادی باشد قرار بدهد، باید دنبال برود، اگر رفت خدا به او ثواب می‌دهد بر اینکه این اطاعت امر مولا را کرده است، اگر نرود و مخالفت با واقع کند خدا پدرش را هم درمی‌آورد که چرا نرفتی؟! نمی‌گوید: چرا واقع را انجام ندادی! بلکه می‌گوید: چرا وقتی که امام باقر به تو گفت: احتیاط بکن، نکردی؟! این را از مکلف سؤال می‌کند، نمی‌گوید: چرا واقع را ترک کردی؟! مگر نگفتند که احتیاط بکن؟! می‌گوید: خدایا واقع برایم مجهول بود، خدا می‌گوید که حجت من آمد به تو گفت: انجام بده! می‌گوید: من قصد کردم که منظور امام ممکن است ارشادی باشد! می‌گوید: تو غلط کردی قصد کردی! آیا خودش آمد گفت: ارشادی است؟! خودش نگفت، گفت: برو در اینجا احتیاط بکن، تو چرا نکردی؟! درست شد؟!

لذا این اشکال در اینجا به اصل قضیه وارد می‌شود که ما در مورد ادلّۀ احتیاط مشکلی داریم و آن این است که با ادلّۀ احتیاط نمی‌توانیم به‌عنوان مسائل ارشادی به این سهولت برخورد بکنیم...

البته می‌خواستم راجع به این قضیه کمی بسط بدهم ولکن بالإجمال می‌گویم؛ بعضی‌ها گفتند که «الناسُ فی سعةِ ما لا یَعلمون» یعنی درصورتی است که منجِّزی نباشد؛ یعنی با مورد منجّز این «الناسُ فی سعةِ ما لا یَعلمون» دیگر مورد ندارد، و ادلّۀ برائت درصورتی هستند که معذِّر نباشد؛ از این نقطه‌نظر این دوتا باز باهم تعارض می‌کنند چون «الناسُ فی سعةِ ما لا یَعلمون» جعل معذِّر می‌کند، ادلّۀ احتیاط جعل منجّز می‌کنند و منجّز با معذِّر باهم تعارض می‌کنند، آن‌وقت کدام‌یک از اینها [مقدّم هستند]؟! همین‌طور اشکال دیگری هست که إن‌شاءالله بماند.

اللهم صل علی محمد و آل محمد